Sâm tố nữ: tác dụng thật và ai không nên dùng

Sâm tố nữ là một loại cây được dân gian truyền tai nhau với nhiều tác dụng. Chào bạn, mình là thạc sĩ dược liệu Trần Quốc Bảo. Trong bài viết này, mình sẽ giúp bạn hiểu rõ về sâm tố nữ dựa trên khoa học. Mình sẽ bóc tách tác dụng thật sự của loại củ này. Chúng ta cũng sẽ xem ai không nên dùng nó. Bằng chứng trên người hiện tại còn mỏng. Bạn cần hết sức lưu ý nếu định dùng sâm tố nữ lâu dài.

Sâm tố nữ là gì?

Sâm tố nữ có tên khoa học là Pueraria mirifica. Cây này mọc nhiều ở các vùng núi phía bắc Thái Lan. Người ta hay gọi nó là sắn dây củ tròn. Bộ phận dùng làm thuốc chính là rễ củ. Củ sâm tố nữ nhìn rất giống củ sắn dây bình thường. Tuy nhiên, khi cắt ngang, bên trong củ có nhiều xơ hơn. Hoạt chất chính của sâm tố nữ là nhóm phytoestrogen. Nổi bật nhất là hai chất miroestrol và deoxymiroestrol. Chúng có cấu trúc gần giống nội tiết tố nữ estrogen. Đây là lý do nó được nghiên cứu cho sức khoẻ phụ nữ.

Dân gian dùng sâm tố nữ thế nào?

Theo y học cổ truyền Thái Lan, sâm tố nữ giúp cải thiện sức khoẻ. Phụ nữ mãn kinh thường lấy củ phơi khô rồi sắc nước uống. Một số người tán bột củ khô trộn với mật ong ăn hàng ngày. Dân gian tin rằng sâm tố nữ giúp da căng mịn hơn. Người ta cũng dùng nó để làm giảm bốc hoả. Tuy nhiên, liều lượng dùng theo dân gian thường không ổn định. Người xưa dùng theo kinh nghiệm truyền miệng là chính. Việc củ to hay nhỏ cũng ảnh hưởng tới lượng hoạt chất.

Nghiên cứu hiện đại nói gì về sâm tố nữ?

Nghiên cứu khoa học về sâm tố nữ hiện nay có nhiều mức độ. Đa số thử nghiệm mới dừng ở mức ống nghiệm và động vật. Các thử nghiệm trên chuột cho thấy tác dụng tăng sinh biểu mô. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn mỏng.

Một thử nghiệm lâm sàng nhỏ trên 71 phụ nữ mãn kinh đã được thực hiện. Họ dùng sâm tố nữ liều 50mg mỗi ngày trong 6 tháng. Kết quả cho thấy các triệu chứng bốc hoả có giảm nhẹ. Tuy nhiên, cỡ mẫu thử nghiệm này quá nhỏ để khẳng định chắc chắn. Các tài liệu lớn từ WHO chưa xếp sâm tố nữ vào danh mục thiết yếu. Hoạt chất deoxymiroestrol có hoạt tính estrogen mạnh. Điều này tiềm ẩn nguy cơ nếu bạn dùng không đúng cách. Bạn có thể tra cứu thông tin này trên sâm tố nữ Pueraria mirifica (Wikipedia).

Cách dùng thường gặp trong tài liệu

Dạng bào chế hiện nay rất đa dạng. Nó có thể là viên nang, viên nén hoặc cao lỏng. Liều dùng thường gặp trong tài liệu nghiên cứu là từ 20mg đến 50mg mỗi ngày. Tuy nhiên, mức liều an toàn dài hạn vẫn chưa được xác định. Nhiều sản phẩm trên thị trường là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ. Xin lưu ý thực phẩm bảo vệ sức khoẻ không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Bạn chỉ nên uống theo đợt ngắn khoảng 3 đến 6 tháng. Không nên tự ý tăng liều để mong có tác dụng nhanh.

Ai không nên dùng

Hoạt tính estrogen của sâm tố nữ khá mạnh. Do đó, một số nhóm người tuyệt đối tránh sử dụng.

• Người bị u xơ tử cung hoặc u nang buồng trứng.
• Phụ nữ có tiền sử hoặc đang bị ung thư vú.
• Người đang dùng thuốc nội tiết thay thế theo đơn bác sĩ.
• Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú không được dùng.
• Trẻ em và thanh thiếu niên chưa phát triển hoàn thiện.

Nếu cố tình dùng, khối u có thể phát triển nhanh hơn. Mình từng gặp người mua uống bừa bãi bị rong kinh kéo dài.

Cảnh báo: Các sản phẩm sâm tố nữ trôi nổi thường trộn thêm nội tiết tố hoá dược. Hãy thận trọng với hàng xách tay không rõ nguồn gốc.

Tương tác thuốc cần chú ý

Sâm tố nữ có thể tương tác với một số thuốc tây. Nó làm giảm tác dụng của thuốc tránh thai hàng ngày. Nó cũng ảnh hưởng tới thuốc điều trị ung thư vú tamoxifen. Nếu bạn đang uống thuốc hạ đường huyết, hãy cẩn thận. Sâm tố nữ có thể làm đường huyết giảm mạnh hơn. Hãy luôn báo cho bác sĩ biết bạn đang uống dược liệu này.

Khi nào phải đi khám

• Bạn bị rong kinh hoặc ra máu âm đạo bất thường.
• Bạn cảm thấy đau tức vùng ngực hoặc sờ thấy khối u.
• Đau bụng dữ dội vùng chậu sau khi uống sâm tố nữ.
• Đau đầu, chóng mặt hoặc buồn nôn kéo dài.

Gặp các dấu hiệu trên, bạn cần ngừng uống và đi khám ngay. Đừng chủ quan nghĩ rằng thảo dược thì vô hại.

Mua sâm tố nữ và bảo quản đúng cách

Bạn nên mua sâm tố nữ ở những cơ sở uy tín. Củ khô dễ bị mốc nếu bảo quản không tốt. Nên để sản phẩm ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp. Bạn nên kiểm tra kỹ nhãn mác, số công bố sản phẩm. Các nhà thuốc lớn thường quản lý chất lượng khá nghiêm ngặt. Hiện nay nhiều doanh nghiệp cũng làm kênh thông tin trực tuyến bài bản. Ví dụ, một số nhà thuốc tối ưu website bằng cách nhờ MONA Media hỗ trợ. Việc này giúp cung cấp thông tin minh bạch hơn cho người dùng.

Việc hiểu rõ cơ thể mình rất quan trọng. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết uống ích mẫu hoặc cúc hoa vàng để có thêm kiến thức.

Đọc thêm:

• Dược liệu
• Nghiên cứu dược liệu

Hỏi dược sĩ

Uống sâm tố nữ bao lâu thì có tác dụng?

Theo các thử nghiệm nhỏ, tác dụng thường xuất hiện sau 4 đến 8 tuần. Tuy nhiên, tuỳ cơ địa mỗi người mà kết quả sẽ khác nhau. Không tự ý uống kéo dài quá 6 tháng mà không hỏi bác sĩ.

Có nên dùng sâm tố nữ với mầm đậu nành?

Mình khuyên bạn không nên tự ý kết hợp cả hai. Cả hai đều chứa phytoestrogen. Dùng chung có thể gây quá liều nội tiết tố thực vật. Nó làm tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ như rong kinh.

Làm sao phân biệt sâm tố nữ thật và giả?

Rất khó phân biệt sâm tố nữ thật giả nếu chỉ nhìn bột. Bạn nên mua dạng viên uống của các hãng dược uy tín. Họ có máy móc để kiểm nghiệm chính xác hàm lượng hoạt chất. Hãy đọc kỹ phần dược liệu để biết thêm cách chọn hàng chuẩn.