Cách Nhận Biết Thuốc Giả, Thuốc Kém Chất Lượng Khi Mua Ngoài

Ở quầy thuốc, chúng tôi gặp không ít trường hợp tương tự: một người quen mua thuốc hạ sốt ở sạp tạp hóa đầu hẻm vì giá rẻ hơn nhà thuốc gần nhà gần một nửa. Uống hai ngày vẫn không đỡ, anh ấy mới mang vỉ thuốc đến nhờ xem. Chỉ liếc qua, dược sĩ đã thấy có điều không ổn. Bài này chúng tôi viết để bạn tự kiểm tra cách nhận biết thuốc giả, thuốc kém chất lượng ngay từ đầu, và hiểu vì sao từng dấu hiệu lại quan trọng.

Thuốc giả thường lọt vào tay người dùng bằng đường nào?

Thuốc giả hay thuốc kém chất lượng hiếm khi xuất hiện ở những nơi bày biện sang trọng. Chúng thường len lỏi qua chợ, vỉa hè và các nhóm mạng xã hội bán hàng không rõ địa chỉ. Người bán hay nói đó là hàng nhập lậu, hàng xách tay hay hàng dư từ một đơn vị nào đó. Nghe qua có vẻ hợp lý, nhưng chính những kênh này lại là nơi thuốc khó kiểm soát nhất.

Theo kinh nghiệm đứng quầy của đội ngũ chúng tôi, người mua thường chỉ nhận ra vấn đề khi đã dùng vài liều mà thấy không hiệu quả. Lúc đó thời gian đã mất, và đôi khi còn kéo theo rủi ro khác cho sức khỏe. Vì vậy, cảnh giác ngay từ khi chọn chỗ mua quan trọng hơn bất kỳ mẹo kiểm tra nào.

Bước 1: Kiểm tra bao bì bên ngoài

Bao bì là thứ đầu tiên bạn nhìn thấy, và cũng là chỗ hàng giả thường làm qua loa nhất. Hãy đặt hộp đang nghi ngờ cạnh một hộp chính hãng mà bạn đã từng dùng, rồi so logo, kiểu chữ và màu in. Chữ in mờ, nhòe, màu lệch hay logo méo đều là lý do đủ để dừng lại.

Đừng vội tin vào cảm giác nhìn cũng giống. Hàng giả thường bắt chước khá tốt ở khoảng cách xa, nhưng khi soi kỹ dưới ánh sáng tốt sẽ lộ khác biệt ở đường viền, độ sắc nét và độ dày của giấy. Chúng tôi khuyên bạn giữ lại một hộp chính hãng ở nhà để đối chiếu về sau.

Bước 2: Đọc số đăng ký, số lô và hạn dùng

Trên nhãn thuốc chính hãng luôn có số đăng ký, số lô sản xuất và hạn dùng. Bạn nên đối chiếu số đăng ký trên cổng tra cứu của cơ quan quản lý, vì đây là bước giúp xác minh sản phẩm có được cấp phép lưu hành hay không. Số lô và hạn dùng cũng phải rõ ràng, không bị tẩy xóa hay in đè.

Một tình huống chúng tôi gặp khá thường xuyên là hạn dùng bị in mờ hoặc dán đè tem mới lên tem cũ. Nếu thấy vết keo, vết tẩy hay chữ đổi màu, bạn đừng dùng. Thuốc không rõ nguồn gốc thì không có cách nào đảm bảo dược chất còn đúng hàm lượng.

Bước 3: Quan sát viên thuốc và vỉ thuốc

Viên thuốc chính hãng thường đồng đều về màu sắc, kích thước và hình dáng. Nếu viên to nhỏ không đều, bề mặt lốm đốm, bở vụn, dính bột hoặc có mùi lạ, hãy cân nhắc không dùng. Vỉ thuốc cũng cần kín, không ẩm, không phồng hay móp méo.

Có trường hợp viên thuốc trông ổn nhưng vỉ đóng gói lại bất thường, chẳng hạn dập vỉ lỏng lẻo hoặc lớp nhôm bị hở. Vì thế, hãy xem cả viên lẫn vỉ, không nên chỉ nhìn một trong hai.

Bước 4: Cảnh giác với giá và nguồn mua

Giá là tín hiệu nhiều người bỏ qua nhất. Khi một loại thuốc đang lưu hành mà được bán rẻ hơn hẳn mặt bằng chung, bạn nên tự hỏi vì sao. Không phải lúc nào rẻ cũng là giả, nhưng rẻ bất thường kèm theo người bán không xuất được hóa đơn hay không cho biết nguồn gốc thì nên dừng lại.

Mua ở nhà thuốc đạt chuẩn GPP là cách đơn giản và an toàn hơn. Nhà thuốc đạt chuẩn có người phụ trách chuyên môn, có sổ theo dõi và thường cho bạn biết nguồn hàng. Bạn cũng nên giữ hóa đơn, vì nếu có vấn đề về sau thì đó là bằng chứng quan trọng.

Khi nào cần ngừng dùng và đi khám?

Nếu đã dùng một thuốc nghi ngờ mà xuất hiện dị ứng, nổi mẩn, khó thở, đau bụng dữ dội, chóng mặt hoặc bệnh không thuyên giảm sau vài ngày, bạn cần ngừng thuốc và đi khám ngay. Đừng tự tăng liều để bù lại những ngày đã uống thuốc không hiệu quả. Hãy mang theo vỉ thuốc, hộp và hóa đơn khi đi khám để bác sĩ hoặc dược sĩ có đủ thông tin đánh giá.

Nếu muốn hiểu thêm về các phản ứng bất lợi thường gặp, bạn có thể đọc bài dấu hiệu dị ứng thuốc thường gặp và cách phân biệt nhẹ với nặng để biết lúc nào cần đi khám gấp.

Một vài lưu ý khi dùng thuốc hằng ngày

Nhiều người đang dùng nhiều loại thuốc cùng lúc, và đây là hoàn cảnh dễ phát sinh tương tác. Nếu bạn đang dùng thuốc nam kèm thuốc tây, hãy tìm hiểu nguyên tắc uống thuốc nam cùng thuốc tây trước khi tự phối hợp. Với người lớn tuổi, việc dùng nhiều thuốc cần đặc biệt thận trọng, bạn có thể tham khảo thêm mức độ nguy hiểm khi người già uống nhiều loại thuốc cùng lúc.

Với thực phẩm chức năng, bạn cũng nên kiểm tra kỹ nguồn gốc trước khi dùng. Chúng tôi có một cẩm nang riêng về cách chọn mua thực phẩm chức năng chính hãng an toàn, bạn có thể đọc thêm khi cần.

Lời kết

Nhận biết thuốc giả không đòi hỏi kiến thức chuyên môn quá lớn. Chỉ cần kiểm tra đều đặn từ bao bì, số đăng ký, viên thuốc đến nguồn mua là bạn đã giảm đáng kể rủi ro. Khi còn nghi ngờ, đừng dùng để thử xem. Hỏi dược sĩ hoặc đi khám luôn là lựa chọn an toàn hơn. Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ hay dược sĩ.