Dược Thái Minh

Tư vấn ngay: 1800 1032 (Miễn cước)

0

Giỏ hàng

Giỏ hàng của bạn đang trống

Bạch biển đậu: Cây thuốc quen thuộc thanh nhiệt, bổ tỳ vị

Thẩm định bởi:

Dược sĩ Nguyễn Hải Anh

Chuyên khoa: Dược lâm sàng, dược lý, dược liệu, dược bào chế

Bạch biển đậu từ lâu đã được coi là một vị thuốc để điều trị nhiều bệnh lý trong nền y học dân gian. Tuy nhiên, cái tên này vẫn còn xa lạ với khá nhiều người, công dụng vẫn là một ẩn số nếu chưa từng tìm hiểu. Vậy thì hãy để Dược Thái Minh bật mí cho bạn qua bài viết sau đây.

bạch biển đậu

Tìm hiểu chung về bạch biển đậu

Bạch biển đậu có tên khoa học là Dolichos lablab L., thuộc họ Đậu (Fabaceae). Ngoài ra, còn có các tên gọi khác như Đậu ván trắng, bạch biển đậu, bạch đậu, đậu biển, thứa pản khao (Tày), tập bẩy pẹ (Dao).

Đặc điểm hình thái 

Bạch biển đậu là loại cây cỏ thân leo, thường cần sự hỗ trợ của các cột hoặc khu vực leo khác. Chúng sống khoảng 1-3 năm và có thể dài đến hơn 5m. Thân cây có góc, hình trụ, màu xanh, có rãnh dọc, lông thưa, dài và mềm.

Lá kép mọc thành chùm, thường có hình chia lông, có thể có từ 3 đến 9 lá chét, mỗi lá chét hình elip dài. Mặt trên của lá thường màu xanh, mặt dưới có thể màu xanh nhạt hoặc có màu tím.

Hoa của bạch biển đậu thường mọc thành cụm ô, mỗi cụm có từ 2 đến 4 hoa. Hoa thường có màu tím hoặc trắng, hình bướm. Quả là loại đậu dài, màu xanh hoặc tím khi non, sau khi chín có thể chuyển sang màu nâu hoặc đen. Quả thường chứa các hạt giống bên trong, từ 2-4 hạt. Hạt màu trắng ngà, rốn hạt hình trái xoan màu trắng, ngay sát lỗ rốn là noãn màu nâu sẫm. 

bạch biển đậu có tác dụng gìHình ảnh cây bạch biển đậu

Phân bố và thu hái 

Bạch biển đậu có thể được tìm thấy ở nhiều nơi trên thế giới, nhưng nó thường được trồng và sử dụng nhiều ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Trong các vùng này, nó thích hợp với khí hậu ấm áp và đất phù hợp.

Ở các khu vực nông nghiệp, bạch biển đậu thường được trồng như một loại cây nông nghiệp phụ trợ hoặc làm phân bón xanh. Cây này có thể leo trên các cột hoặc khung treo và thường được trồng trong các vườn nhỏ hoặc trên các cánh đồng lớn. Ở Việt Nam, Bạch biển đậu được trồng khắp nơi ở nước ta, gặp nhiều ở Tiền Giang, Bến Tre, Hậu Giang, An Giang, Kiên Giang,… 

Người ta dùng Hạt, lá, hoa, rễ của cây để làm thuốc. Quả bạch biển đậu thường được hái khi chúng chín màu, thường là khoảng tháng 9-10, lúc thời tiết khô ráo. Hoa thu hái vào khoảng tháng 4 – 5, lá có thể lấy quanh năm. 

Đối với mục đích ăn, quả có thể được thu hái sau khi chín và sử dụng trong nhiều món ăn. Nếu muốn sử dụng hạt giống cho mục đích trồng lại, người ta có thể thu hái và lấy hạt sau khi quả đã chín và khô.

Thành phần hóa học

Bạch biển đậu chứa nhiều chất dinh dưỡng và các hợp chất hóa học. Dưới đây là một số thành phần hóa học quan trọng trong bạch biển đậu:

  • Protein: Bạch biển đậu là một nguồn protein thực vật tốt, chứa các axit amin cần thiết cho cơ thể.
  • Carbohydrate: Nó cung cấp các loại carbohydrate như tinh bột và đường.
  • Chất béo: Mặc dù nó chứa ít chất béo hơn so với các nguồn thực phẩm khác như hạt, nhưng bạch biển đậu vẫn cung cấp một lượng nhỏ các loại chất béo khác nhau.
  • Chất xơ: Bạch biển đậu cung cấp chất xơ thực vật, có thể giúp cải thiện hệ tiêu hóa.
  • Vitamin và khoáng chất: Nó cung cấp các vitamin và khoáng chất như vitamin C, vitamin K, kali, magie và sắt.
  • Hợp chất chống oxy hóa: Bạch biển đậu cũng chứa các hợp chất chống oxy hóa như flavonoid và polyphenol, có thể giúp bảo vệ cơ thể khỏi các tác động của các gốc tự do.
  • Chất chống vi khuẩn: Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng bạch biển đậu có chứa các chất có khả năng chống lại vi khuẩn và vi rút.

tác dụng bạch biển đậu

Hạt bạch biển đậu là nguyên liệu chính cho y học

Bạch biển đậu có tác dụng gì?

Bạch biển đậu được sử dụng trong cả Đông y và Tây y với các tác dụng khác nhau:

Theo Đông y

  • Bạch biển đậu có vị ngọt, hơi ôn, không có độc tính, chủ trì hòa trung vào hai kinh tỳ vị nên thường được dùng làm bổ tỳ vị, chỉ tả lỵ, trị đau bụng, giải độc.
  • Phụ nữ bị đới hạ, trúng độc do thảo dược, ngộ độc rượu, thổ tả, bụng ngực đầy trướng, tỳ vị hư nhược, ăn uống không tiêu, tiêu chảy, bạch trọc, thử nhiệt.

Theo Tây y

  • Cung cấp chất dinh dưỡng: Bạch biển đậu được xem như một nguồn cung cấp protein thực vật, chất xơ và các khoáng chất cần thiết cho cơ thể.
  • Hỗ trợ giảm cân: Do bạch biển đậu có chứa ít chất béo và nhiều chất xơ, nên nó thường được sử dụng trong chế độ ăn giảm cân để cung cấp cảm giác no lâu hơn và giảm cảm giác đói.
  • Giảm nguy cơ bệnh tim mạch và tiểu đường: Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiêu thụ bạch biển đậu có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và tiểu đường, do có khả năng giảm cholesterol và tăng cường sự ổn định đường huyết.
  • Tăng cường sức khỏe tiêu hóa: Bạch biển đậu được cho là có khả năng cân bằng năng lượng trong cơ thể và cải thiện chức năng tiêu hóa. Nó thường được sử dụng trong các chế độ ăn dưỡng sinh để hỗ trợ tiêu hóa và hấp thụ dưỡng chất.
  • Tác dụng giải độc: Bạch biển đậu có tác dụng phòng ngừa ngộ độc do thức ăn, trúng độc cá nóc và giải độc rượu.

bạch biển đậu là gìBạch biển đậu chứa nhiều dưỡng chất quan trọng cho sức khỏe

Liều dùng và cách dùng bạch biển đậu

Liều dùng và cách sử dụng bạch biển đậu có thể thay đổi tùy thuộc vào mục đích sử dụng cụ thể và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Dưới đây là một số hướng dẫn tổng quát:

Sử dụng trong chế độ ăn uống

  • Bạch biển đậu có thể được sử dụng trong chế độ ăn uống hàng ngày như một phần của các bữa ăn chính hoặc các món nhẹ.
  • Bạn có thể thêm bạch biển đậu vào các món salad, súp, hoặc sử dụng như một loại ngũ cốc trong bữa sáng.

Sử dụng trong dạng hạt

  • Nếu sử dụng bạch biển đậu dưới dạng hạt, bạn có thể ngâm hạt trong nước qua đêm trước khi nấu để làm mềm.
  • Sau đó, nấu hạt bạch biển đậu trong nước sôi cho đến khi chúng mềm, thường khoảng 45 phút đến 1 giờ.
  • Hạt bạch biển đậu nấu chín có thể được sử dụng trong nhiều món ăn như món hấp, xào, hoặc nấu canh.

Liều lượng

  • Bạch biển đậu thường được dùng ở dạng sắc hoặc giã nát dùng ngoài. Liều dùng uống: 8 – 12g/ ngày.
  • Không có một liều lượng chính xác được đề xuất, vì nó có thể thay đổi tùy thuộc vào mục đích sử dụng và cơ địa của mỗi người.

dược liệu bạch biển đậuSử dụng bạch biển đậu đúng liều lượng để đảm bảo an toàn

Bài thuốc từ bạch biển đậu

Bạch biển đậu được áp dụng trong nhiều bài thuốc dân gian để điều trị nhiều loại bệnh khác nhau. Cụ thể như:

Bài thuốc trị chứng lở ngứa

Nguyên liệu: Bạch biển đậu phơi khô.

Cách làm: Giã nát và đắp chúng lên vùng da cần điều trị.

Bài thuốc trị chứng thổ tả

Nguyên liệu: 40g bạch biển đậu, 40g hương nhu.

Cách làm: Rửa sạch nguyên liệu, đem sắc với khoảng 6 chén nước đến khi còn 2 chén. Chia thành nhiều lần và uống trong ngày.

Bài thuốc trị chứng tiêu chảy do tỳ hư

Nguyên liệu: 960g bạch biển đậu, 1280g cam thảo, 1280g bạch truật, 1280g phục linh và 1280g đảng sâm, 640g ý dĩ nhân, 640g cát cánh, 640 liên nhục, 640g sa nhân.

Cách làm: Đem tất cả các nguyên liệu tán thành bột mịn. Mỗi lần dùng 12g với nước sắc từ đại táo, ngày uống 2-3 lần.

Bài thuốc hỗ trợ trị chứng tiểu đường

Nguyên liệu: Bạch biển đậu

Cách làm: Ngâm nước, bỏ vỏ, sau đó nghiền nhỏ và trộn đều với nước sắc thiên hoa phấn và mật ong làm thành viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống 20-30 viên với nước sắc hoa thiên phấn, ngày uống 2 lần.

Bài thuốc giải các loại ngộ độc

Nguyên liệu: Bạch biển đậu phơi khô.

Cách làm: Đem nguyên liệu tán thành bột mịn. Ngày dùng 2 lần mỗi lần 12g.

Bài thuốc trị chứng vàng da, thiếu máu

Nguyên liệu: Mẫu lệ 6g, hạt keo dậu 6g, ý dĩ 6g, mai mực 6g, bạch biển đậu 12g, sâm bố chính 12g, củ mài 12g.

Cách làm: Đem các vị sắc lấy nước uống, ngày dùng 1 thang.

cây bạch biển đậuBạch biển đậu được dùng trong nhiều bài thuốc trị bệnh

Lưu ý khi dùng bạch biển đậu

Khi sử dụng bạch biển đậu, có một số lưu ý quan trọng bạn nên cân nhắc:

  • Chọn bạch biển đậu từ các nguồn đáng tin cậy và chế biến đúng cách để đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo quản giá trị dinh dưỡng.
  • Mặc dù bạch biển đậu là một nguồn protein thực vật tốt, nhưng bạn nên cân nhắc khi sử dụng lượng lớn, đặc biệt nếu bạn đang ăn kiêng hoặc có mục tiêu giảm cân.
  • Bạch biển đậu chứa chất xơ, nên khi tiêu thụ, bạn nên uống đủ nước để giúp cải thiện sự tiêu hóa và tránh tình trạng tắc nghẽn.
  • Mặc dù hiếm khi xảy ra, nhưng một số người có thể phản ứng dị ứng hoặc không dung nạp được với bạch biển đậu. Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu nào của phản ứng dị ứng sau khi sử dụng, hãy ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến của bác sĩ ngay lập tức.
  • Nếu bạn sử dụng bạch biển đậu từ dạng khô, hãy đảm bảo rằng chúng đã được chế biến đúng cách trước khi sử dụng, để đảm bảo loại bỏ hoàn toàn các chất độc hại.

Tuy nhiên, trước khi sử dụng bạch biển đậu hoặc bất kỳ loại thực phẩm bổ sung nào, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo rằng không gặp phải tác dụng phụ hoặc tương tác không mong muốn, đặc biệt nếu bạn mắc bất kỳ bệnh nào hoặc đang dùng thuốc.

Xem thêm:

Cập nhật lúc: 2024/06/07

Thông tin trên website duocthaiminh.vn chỉ mang tính chất tra cứu, tham khảo. Quý khách vui lòng không tự ý áp dụng mà không có chỉ định của bác sĩ. Dược phẩm Thái Minh sẽ không chịu trách nhiệm cho những trường hợp tự ý sử dụng thông tin này.