Dược Thái Minh

Tư vấn ngay: 1800 1032 (Miễn cước)

0

Giỏ hàng

Giỏ hàng của bạn đang trống

Bạch cương tàm là gì? Đặc điểm, hình ảnh, chữa bệnh gì?

Thẩm định bởi:

Dược sĩ Nguyễn Hải Anh

Chuyên khoa: Dược lâm sàng, dược lý, dược liệu, dược bào chế

Bạch cương tàm là một vị thuốc trong y học cổ truyền, được ứng dụng chữa nhiều bệnh lý khác nhau như đau đầu, viêm họng, khản tiếng, cải thiện sinh lý nam, giảm rong kinh, hỗ trợ làm đẹp… Vậy bạch cương tằm là gì? Đặc điểm và tác dụng ra sao? Những thắc mắc này sẽ được chúng tôi giải đáp ngay trong bài viết dưới đây.

I. Tìm hiểu về bạch cương tàm

  • Tên gọi khác: Cương tàm, cương trùng, thiên trùng, bạch cam toại, cương nghĩ tử, chế thiên trùng, sao cương tằm, sao giai tam, tằm cô chỉ.
  • Tên khoa học: Bombyx mori L. 
  • Họ: Cương tằm (Bombycidae).

Bạch cương tàm là vị thuốc có nguồn gốc từ con tằm ăn lá dâu hay tằm vôi, bị chết do một loại vi khuẩn có tên là Botrytis bassiana gây ra. Thân của bạch dương tàm có hình trụ tròn, cong queo, được chia thành từng đốt rõ rệt. Chiều dài của thân bạch cương tàm dao động từ 3 - 5cm, chiều rộng là 0,5 - 0,7cm.

Bên ngoài của thân bạch cương tàm có những nếp nhăn màu trắng bẩn hoặc màu nâu xám (có thể có những vết đốm).

Mặt bên trong thân thường có màu lục nâu hoặc màu xám nâu. Chất liệu cứng giòn, dễ bẻ gãy. Khi bị gãy, vùng bể sẽ có màu xanh nâu hoặc phát ra một mùi hơi khắm kèm theo vị hơi đắng.

bạch cương tàmBạch cương tàm hay còn gọi là bạch cam toại (Bombyx mori L. )

1.1 Chế biến và bảo quản

  • Cách 1: Vào giữa tháng 4 - 5, người ta sẽ chọn những con tằm chết cứng do nhiễm vi khuẩn rồi đem phơi khô ở nơi có gió hoặc phơi nắng. Sau đó, cho tằm vào bình hút ẩm có chứa sẵn nước vôi sống (hoặc có thể sấy khô hay ngâm với nước vo gạo qua 1 đêm rồi sử dụng). Trong trường hợp ngâm nước vo gạo, nên quấy nhẹ tay để cho tơ và nhớt ra hết rồi vớt ra, đem phơi hoặc sấy khô. 
  • Cách 2: Ngâm tằm trong nước vo gạo nếp nguyên 1 ngày cho nhớt và dầu nổi lên mặt nước. Sau đó, vớt ra và sấy khô trên lửa nhỏ. Tiến hành chùi sạch miệng đen, lông vàng để se khô rồi sao lửa nhỏ cho đến khi khô hoàn toàn.
  • Cách 3: Tằm với cát vàng hoặc rượu rồi sấy khô.

Bảo quản: Bạch cương tàm được bảo quản ở nơi khô ráo, tránh ẩm thấp và bụi bẩn. 

1.2 Thành phần hoá học

Hiện nay, vẫn chưa rõ các hoạt chất của bạch cương tàm là gì, chỉ mới biết rằng trong bạch cương tàm có khoảng:

  • 67,44% chất protit
  • 4,38% chất béo
  • 6,34% tro
  • 11,34% độ ẩm

Theo một số nghiên cứu của Nhật Bản, chất protit có tác dụng kích thích hormon vỏ thượng thận.

||Xem thêm: Sâm tố nữ: Bí quyết lưu giữ thanh xuân cho phái đẹp

II. Công dụng của bạch cương tàm

2.1 Theo y học cổ truyền

Trong Đông y, bạch cương tằm có vị mặn cay, tính bình, được quy vào 4 kinh tâm, can, tỳ, phế, có tác dụng:

  • Điều trị trẻ nhỏ bị khóc đêm, kinh phong.
  • Trị xích bạch đới, băng trung, sinh xong bị đau nhức.
  • Trị băng trung, ra mồ hôi, băng huyết, méo miệng.
  • Chữa răng đau do sâu, đơn độc phát ngứa, da ngứa lở, đờm ngược kết báng, sữa không thông, đinh nhọt, đầu phong.
  • Trị bệnh do phong gây ra, trúng phong mất tiếng, đới hạ, dịch hoàn ngứa.
  • Trị nướu răng lở loét, cứng lưỡi, sưng lưỡi, trẻ bị cam trùng.
  • Trừ phong, tiêu đờm, chủ trị phong nhiệt ở thượng tiêu, ung nhọt đầu đinh, viêm họng cấp, lao hạch, quai bị…

Công dụng của bạch cương tàmBạch cương tàm được ứng dụng nhiều trong y học cổ truyền

2.2 Theo y học hiện đại

  • Tác dụng đến hệ thần kinh trung ương: Kết quả nghiên cứu trên động vật cho thấy, bạch cương tằm có tác dụng gây ngủ và ức chế co giật do Strychnin gây ra.
  • Tác dụng gây ngủ: Dịch chiết xuất từ bạch cương tằm đã được chứng minh hiệu quả khi cho thỏ và chuột uống với liều 0,5g/20g thể trọng hoặc tiêm với liều 0,25g/20g thể trọng.
  • Tác dụng kháng khuẩn: Kết quả nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy rằng, dược liệu này có khả năng ức chế nhẹ sự phát triển của một số chủng vi khuẩn, bao gồm trực khuẩn mủ xanh (Pseudomonas aeruginosa), trực khuẩn đại (Escherichia coli) và tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus).

2.3 Cách dùng - Liều lượng

Bạch cương tàm thường được dùng dưới dạng thuốc sắc hay thuốc bột, có thể phối hợp với một vài vị thuốc khác để tăng hiệu quả chữa bệnh. 

Dược liệu này chỉ nên uống 4 - 8g mỗi ngày dưới dạng thuốc bột hoặc sắc.

>> Tìm hiểu ngay: Thạch vĩ - Cây thuốc với những công dụng bất ngờ

III. Các bài thuốc chữa bệnh hiệu quả từ bạch cương tàm

3.1 Chữa sốt cao, co giật

 - Nguyên liệu: Bạch cương tằm, phục linh, bọ cạp, phục thần, bán hạ chế, viễn chí, mạch môn, nam tinh, thiên ma mỗi vị 12g; 16g đảng sâm, 8g thạch xương bồ; chu sa, bối mẫu, hổ phách, trần bì mỗi vị 6g.

 - Cách thực hiện:

  • Tất cả dược liệu đem tán nhỏ thành bột mịn.
  • Lấy trúc lịch (nước ép từ tre non), gừng, cam thảo nấu thành cao rồi trộn với bột trên.
  • Vo thành viên có kích thước bằng hạt đỗ.
  • Ngày uống 40 viên, chia thành 2 lần trước khi lên cơn sốt.

3.2 Chữa đau đầu do phong nhiệt

 - Nguyên liệu: Bạch cương tàm, cao lương khương lấy một lượng bằng nhau.

 - Cách thực hiện:

  • Đem dược liệu sấy khô thành bột mịn.
  • Mỗi ngày dùng lấy 1,5g uống với nước sắc đại táo.

Ngoài ra có thể sử dụng 6g bạch cương tàm, 6g mộc tặc, 9g tang diệp, 6g kinh giới, 3g sinh cam thảo, sắc với nước thành thuốc uống. Mỗi ngày dùng 1 thang, duy trì 3 - 5 ngày.

bài thuốc từ bạch cương tàmSử dụng bạch cương tằm trị nám rất hiệu quả

3.3 Chữa viêm amidan, họng nhiều đờm

 - Nguyên liệu: 10g bạch cương tàm, 5g phèn chua, 5g phèn đen.

 - Cách thực hiện: 

  • Lấy tất cả dược liệu trộn đều với nhau rồi tán thành bột mịn.
  • Mỗi lần dùng lấy 2g bột hoà vào nước và sắc với 5g lá bạc hà, 5g sinh khương.
  • Lấy nước này chấm vào cổ họng cho nôn ra hết đờm.

3.4 Chữa khản tiếng, đau họng do viêm họng

 - Nguyên liệu: 5g bạch cương tàm, 1g phèn chua, 1g phèn đen, 1g bạc hà, 1g gừng tươi.

 - Cách thực hiện:

  • Đem bạch cương tàn, phèn chua, phèn đen tán nhuyễn thành bột.
  • Mỗi lần dùng lấy 2g sắc với lá bạc hà và gừng tươi.
  • Lấy nước thu được súc miệng và ngậm.

3.5 Chữa mất tiếng, khàn tiếng do viêm thanh quản

 - Nguyên liệu: 10g bạch cương tàm, 10g kha tử.

 - Cách thực hiện:

  • Tán nhuyễn các dược liệu trên thành bột.
  • Dùng ngậm và nuốt dần.
  • Mỗi ngày 3 - 5 lần.

3.6 Chữa ngứa da, nổi mề đay

 - Nguyên liệu: 10g bạch cương tàm, 10g khổ sâm, 10g địa phụ tử, 5g ma hoàng, 15g thích tật lê.

 - Cách thực hiện:

  • Cho hết dược liệu vào ấm rồi sắc thành nước uống.
  • Mỗi ngày sắc 1 thang, uống trong vòng 1 tuần.

3.7 Hỗ trợ điều trị chứng liệt dương, di tinh

 - Nguyên liệu: 5g bột bạch cương tàm.

 - Cách thực hiện:

  • Dùng bột cương tàm chiêu với 1 chén nhỏ rượu trắng.
  • Mỗi ngày uống 2 lần, sau bữa ăn khoảng 2 giờ.
  • Dùng 3 - 4 tuần liên tục.

3.8 Chữa nám, sạm đen trên da mặt

 - Nguyên liệu: Bạch cương tàm

 - Cách thực hiện:

  • Bạch cương tàm đem tán thành bột mịn.
  • Lấy 1 lượng vừa đủ hoà với nước sôi rồi để nguội thành bột sền sệt.
  • Dùng bôi vùng nám, sạm trên da mặt trước khi đi ngủ.
  • Thực hiện liên tục trong nhiều

3.9 Chữa mụn trứng cá, tàn nhang

 - Nguyên liệu: Bạch cương tàm, bạch khiên ngưu, bạch đinh hương, bạch tật lê, bạch cập mỗi vị 110g; bạch linh, bạch phụ tử mỗi vị 18g; 50g tạo giác; một ít bột đậu xanh.

 - Cách thực hiện:

  • Bóc bỏ vỏ của tạo giác, tước xơ rồi đem sấy khô cùng các vị thuốc khác.
  • Tất cả dược liệu tán thành bột mịn, trữ trong lọ kín dùng dần.
  • Mỗi tối, lấy 1 lượng vừa đủ hoà vào nước ấm rồi thoa lên mặt, tạo thành một màng mỏng.
  • Thư giãn trong vòng 30 phút rồi rửa sạch.
  • Thực hiện thường xuyên sẽ có tác dụng làm mờ các vết tàn nhang, cải thiện mụn.

Có thể thấy, bạch cương tàm là một vị thuốc quý với rất nhiều công dụng chữa bệnh. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn cần tham khảo ý kiến của chuyên gia, bác sĩ trước khi dùng. Không nên tự ý dùng để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe bạn nhé!

||Tham khảo bài viết khác:

 
Cập nhật lúc: 2024/07/05

Thông tin trên website duocthaiminh.vn chỉ mang tính chất tra cứu, tham khảo. Quý khách vui lòng không tự ý áp dụng mà không có chỉ định của bác sĩ. Dược phẩm Thái Minh sẽ không chịu trách nhiệm cho những trường hợp tự ý sử dụng thông tin này.