Dược Thái Minh

Tư vấn ngay: 1800 1032 (Miễn cước)

0

Giỏ hàng

Giỏ hàng của bạn đang trống

Cây hoàng liên là gì? Tác dụng và cách dùng hoàng liên

Thẩm định bởi:

Dược sĩ Nguyễn Hải Anh

Chuyên khoa: Dược lâm sàng, dược lý, dược liệu, dược bào chế

Nhắc đến các dược liệu quý thì bạn không thể bỏ qua cây hoàng liên. Đây là loài cây với nhiều công dụng chữa trị các bệnh về đường tiêu hoá, hô hấp rất hiệu quả. Trong bài viết dưới đây, chúng tôi sẽ đưa bạn khám phá chi tiết hơn về đặc điểm sinh học và cách sử dụng an toàn về loại cây này.

hoàng liênCây hoàng liên là gì?

Thông tin tổng quan về cây hoàng liên

  • Tên thường gọi: Vương liên, thượng thảo, chi liên…
  • Tên khoa học: Coptis teeta Wall. 
  • Họ: Hoàng liên (Ranunculaceae).

Đặc điểm nhận biết

Cây hoàng liên mọc sát mặt đất, thuộc giống cây thảo, có chiều cao khoảng 30cm và phát triển trong vòng 2 - 3 năm với các đặc điểm nhận dạng như:

  • Lá mọc trực tiếp từ phần thân rễ trở lên, có chiều dài từ 8 - 20cm. Mỗi phiến lá có 3 - 5 chét và chia thành nhiều thuỳ. Ở các mép lá có răng cưa to.
  • Hoa màu vàng lục, mọc thành cụm nhỏ. Mỗi bông sẽ có 5 cánh nhỏ hơn lá dài, nhị nhiều khoảng từ 20 nhánh.

tác dụng của cây hoàng liênĐặc điểm nhận biết cây hoàng liên

Phân bố và thời gian thu hoạch

Cây hoàng liên thường mọc chủ yếu ở các vùng núi cao ở miền Bắc như Lạng Sơn, Sapa, Cao Bằng… Vào mùa đông, người dân sẽ thu hoạch rễ cây để làm dược liệu điều chế thuốc trong Đông y.

Bộ phận sử dụng: Thân rễ.

Cách chế biến

Sau khi thu hoạch xong, rễ cây hoàng liên sẽ được đem đi rửa sạch. Tiếp đó, phần rễ phụ sẽ được cắt bỏ và phơi khô trong vòng 1 - 2 tháng để dùng dần.

tác dụng của cây hoàng liên

Hình ảnh cây hoàng liên

Thành phần hoàng liên 

Theo nghiên cứu của Học viện Y dược Cổ truyền Việt Nam, trong cây hoàng liên có chứa nhiều thành phần hoá học bao gồm:

  • Berberin
  • Palmatine
  • Epiberberine
  • Columbamine
  • Coptisinecoptisine

Trong đó, berberin là thành phần chiếm tỷ lệ nhiều nhất, với tác dụng là ức chế mạnh với neisseria meningitidis, streptococcus pneumoniae và staphylococcus aureus. Hơn nữa nó có khả năng kháng lại vi khuẩn shigella, liên cầu khuẩn, tụ cầu khuẩn, giúp điều trị hiệu quả các bệnh về nhiễm khuẩn đường tiêu hoá.

Tính vị của thảo dược

  • Theo Bản Kinh ghi chép: Vị đắng, tính hàn.
  • Theo Ngô Phổ Bản Thảo ghi chép: Thần Nông, Kỳ Bá, Hoàng Đế.
  • Công: Vị đắng, không độc.

Tác dụng của cây hoàng liên là dùng để kháng lại các loại virus cúm, virus newcastle. Đồng thời có thể chống lại ho gà, hạ áp, chống tăng giãn mạch và kích thích vỏ não khiến não sản sinh ra chất gây ức chế hệ thần kinh.

Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, hoạt chất berberine có trong cây hoàng liên còn có thể bảo vệ chức năng của các tế bào hình sao podocytes. Điều này sẽ giúp ích nhiều trong việc điều trị cho bệnh nhân suy thận do tiểu đường.

Cây hoàng liên chữa bệnh gì? Các bài thuốc chữa bệnh hiệu quả

Do hoàng liên có tính mát nên thường được dùng để pha nước uống giúp thanh nhiệt, giải độc… cho cơ thể. Dưới đây là một số bài thuốc có sử dụng hoàng liên làm dược liệu mà bạn có thể tham khảo ngay:

hình ảnh cây hoàng liên

Cây hoàng liên có tác dụng gì?

Bài thuốc điều trị viêm gan cấp tính 

Nguyên liệu: 

  • Hoàng liên 8g
  • Chi tử 16g
  • Uất kim, đại hoàng mỗi vị 12g
  • Rễ cỏ tranh 40g
  • Bồ công anh 40g
  • Nhân trần

Cách thực hiện:

  • Cho tất cả nguyên liệu trên vào ấm.
  • Đổ thêm 500ml và đun sôi cùng lửa nhỏ trong 30 phút.
  • Sử dụng mỗi ngày 1 thang trong vòng 3 - 5 tháng.

Bài thuốc trị nhiệt miệng và viêm lợi

Nguyên liệu:

  • Hoàng liên 12g
  • Ngưu bàng tử 12g
  • Bạc hà 12g
  • Thạch cao 20g
  • Huyền sâm, thăng ma và sinh địa mỗi vị 12g
  • Búp bàng 6g

Cách thực hiện:

  • Đem tất cả dược liệu rửa sạch.
  • Cho vào ấm và đun với nước sắc thành thuốc.
  • Đun lửa nhỏ cho tới khi còn ⅔ thì tắt bếp.
  • Sử dụng hàng ngày cho đến khi bệnh khỏi hẳn.

Bài thuốc chữa viêm đường ruột, lỵ trực khuẩn

Nguyên liệu:

  • Hoàng liên 80g
  • Mộc hương 20g

Cách thực hiện:

  • Tán các dược liệu thành bột mịn.
  • Chia bột đó thành 10 thang nhỏ.
  • Sử dụng mỗi ngày 1 thang, chia làm 3 lần với nước ấm.

Bài thuốc điều trị kiết lỵ 

Nguyên liệu: Hoàng liên, hoàng bá, mộc hương, bạch đầu ông, tân bì, cát căn mỗi loại 10 - 12g.

Cách thực hiện:

  • Dùng các dược liệu trên sắc thành thuốc uống trong 7 - 10 ngày.
  • Mỗi ngày uống 2 lần.

Bài thuốc kích thích hệ tiêu hoá 

Nguyên liệu:

  • Bột hoàng liên 0,5g
  • Bột quế chi 0,75g
  • Bột đại hoàng 1g

Cách thực hiện:

  • Trộn tất cả dược liệu với mật ong.
  • Chia đều thành từng viên nhỏ.
  • Sử dụng trước bữa ăn tầm 30 - 60 phút.

Bài thuốc trị viêm loét dạ dày

Nguyên liệu:

  • Vương liên 8g
  • Bạch thược 12g
  • Chi tử, bối mẫu, trạch tử mỗi vị 8g

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch các dược liệu trên.
  • Đun chung với 1 lít nước và chia thành 3 lần uống trong ngày.

Ngoài tác dụng điều trị viêm loét, bài thuốc này còn có thể hỗ trợ giảm đau và hạn chế tình trạng co bóp dạ dày, nhờ đó tiêu hoá thức ăn tốt hơn.

Điều trị ợ chua, đau sườn trái

Nguyên liệu: 

  • Hoàng liên 18g
  • Ngỗ thù du 3g

Cách thực hiện:

  • Đem dược liệu trên nghiền thành bột.
  • Trộn cùng với mật ong.
  • Vo lại thành từng viên nhỏ.
  • Mỗi lần dùng 4g, ngày uống 2 lần cùng với nước ấm.

Trị chứng mồ hôi trộm

Nguyên liệu:

  • Đương quy 12g
  • Địa hoàng 12g
  • Vương liên, hoàng cầm mỗi vị 8 - 12g
  • Táo nhân 8g
  • Long nhãn 10g

Cách thực hiện:

  • Nghiền nát các dược liệu trên thành bột rồi chia thành 3 thang.
  • Mỗi lần sử dụng 1 thang sắc thành thuốc uống.

Bài thuốc trị đới hạ ra huyết

Nguyên liệu:  Hoàng liên, hoè hoa, nhũ hương, thương xác, mộc dược.

Cách thực hiện: Sắc các dược liệu thành thuốc uống trong ngày. Mỗi lần dùng không quá 4 - 12g. 

Lưu ý: Nếu trong quá trình sử dụng hoàng liên mà bạn thấy xuất hiện các triệu chứng như chóng mặt, tụt huyết áp, buồn nôn hay dị ứng thì cần dừng sử dụng thuốc và đến ngay các cơ sở y tế để khám chữa và điều trị khi cần thiết.

Đối tượng nào không nên dùng hoàng liên?

Những đối tượng không nên sử dụng hoàng liên làm thuốc bao gồm:

  • Người bị bệnh thiếu máu.
  • Phụ nữ sau sinh bị mất ngủ, âm hư khi sử dụng hoàng liên sẽ tạo ra tính hàn, làm ảnh hưởng xấu tới cơ thể.
  • Không sử dụng hoàng liên cho trẻ em bị thuỷ đậu và tiêu chảy do tỳ vị hư hàn.
  • Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú cũng nên hạn chế sử dụng các bài thuốc này.

Một vài chú ý khi sử dụng cây hoàng liên để chữa bệnh

Chưa một nghiên cứu nào có thể chứng minh rằng hoàng liên chứa độc tính gây hại cho cơ thể. Tuy nhiên, có một vài người sẽ dị ứng với một số thành phần có trong cây hoàng liên và xuất hiện các tác dụng phụ như: dị ứng, mẩn ngứa, vàng da, chóng mặt, buồn nôn… nặng hơn có thể dẫn đến tình trạng nhiễm độc gan hoặc tắc nghẽn túi mật.

Tuy việc sử dụng các vị thuốc nam vừa đạt hiệu quả lại không để lại nhiều tác dụng phụ. Song, người dùng cần lưu ý lựa chọn địa chỉ cung cấp thuốc uy tín, tránh tình trạng hàng giả, hàng nhái gây ảnh hưởng xấu tới sức khoẻ.

Trên đây là các thông tin về cây hoàng liên. Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn đọc những kiến thức hữu ích trong việc sử dụng cây dược liệu này làm thuốc. Đặc biệt, để tránh các tác dụng phụ bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ, chuyên gia trước khi sử dụng nhé!

Xem thêm:

Cập nhật lúc: 2024/03/08