Dược Thái Minh

Tư vấn ngay: 1800 1032 (Miễn cước)

0

Giỏ hàng

Giỏ hàng của bạn đang trống

Cây mắc ca: Đặc điểm, công dụng và cách dùng hiệu quả

Thẩm định bởi:

Dược sĩ Nguyễn Hải Anh

Chuyên khoa: Dược lâm sàng, dược lý, dược liệu, dược bào chế

Cây mắc ca là loại cây được trồng phổ biến trên khắp thế giới. Đặc biệt, hạt mắc ca được coi là một trong những loại hạt đắt nhất hiện nay, bởi giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế mà nó mang lại.

Cùng tìm hiểu kỹ hơn về loài cây này qua bài viết dưới đây của Dược Thái Minh.

Tìm hiểu chung về cây mắc ca

Tìm hiểu chung về cây mắc ca

Cây mắc ca có tên khoa học là Macadamia, thuộc họ Proteaceae. Chúng còn được gọi hay viết với cái tên khác như Macca. 

Nguồn gốc 

Cây mắc ca được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1854, có nguồn gốc từ các khu rừng mưa nhiệt đới ở miền đông Australia, đặc biệt là các vùng Queensland và New South Wales. Đây là khu vực mà người dân bản địa đã sử dụng hạt mắc ca làm thực phẩm trong hàng nghìn năm trước khi cây này được người châu Âu phát hiện và trồng rộng rãi.

Từ Australia, cây mắc ca đã được du nhập và trồng ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm Hawaii (Mỹ), Nam Phi, Kenya, Trung Quốc và các nước khác. Hawaii hiện nay là một trong những nơi sản xuất mắc ca lớn nhất ngoài Australia. Đặc biệt, hạt mắc ca ở Hawaii mới được xem là nổi tiếng, thơm ngon và tốt cho sức khỏe nhất.

Hình ảnh cây mắc ca

Hình ảnh cây mắc ca

Đặc điểm hình thái

Mắc ca là cây thân gỗ, thường xanh, sống lâu năm, có thể cao từ 2 đến 12 mét, tùy thuộc vào điều kiện sinh trưởng và giống cây. Nếu được chăm sóc tốt, tuổi thọ của cây có thể lên đến cả trăm năm. Vỏ cây màu xám hoặc nâu, nhẵn khi cây còn non và trở nên sần sùi khi cây già, không xẻ cành, gỗ rất cứng. Hệ rễ của cây mắc ca phát triển mạnh mẽ, rễ cái dài và rễ phụ lan rộng giúp cây hấp thụ nước và dinh dưỡng tốt.

Lá mắc ca mọc thành cụm ở đầu cành, hình dạng dài, hẹp và mép lá có thể có răng cưa nhỏ hoặc không. Màu lá xanh đậm, bóng và dai, kích thước lá từ 7 đến 15cm chiều dài và từ 2 đến 6cm chiều rộng. Gân lá nổi, gân con chằng chịt và dễ dàng nhìn thấy.

Hoa nhỏ, mọc thành chùm dài từ 10 đến 30cm, có màu trắng, kem hoặc hồng nhạt. Hoa lưỡng tính, thường nở vào mùa xuân hoặc đầu hè và có mùi hương nhẹ nhàng thu hút côn trùng thụ phấn.

Quả mắc ca là quả nang, hình tròn, có đường kính từ 2 đến 3cm, khối lượng 8-9g/quả. Vỏ quả cứng, màu xanh khi còn non và chuyển sang màu nâu khi chín. 

Bên trong quả chứa hạt mắc ca, được bao bọc bởi một lớp vỏ cứng màu nâu và một lớp áo hạt mỏng màu trắng kem. Hạt mắc ca có nhân trắng ngà, hương vị béo ngậy, giàu dinh dưỡng và được dùng rộng rãi trong ẩm thực và công nghiệp thực phẩm.

Giá trị dinh dưỡng 

Với cây mắc ca, thì hạt mắc ca là nguyên liệu chính được sử dụng. Hạt mắc ca có giá trị sử dụng cao, 90% được dùng làm thực phẩm, còn phần vỏ quả được dùng làm chất độn, phân bón và nhiên liệu. Nó được coi là nguyên liệu vàng cho thực phẩm, thuốc chữa bệnh và cả mỹ phẩm. 

Theo thống kê, có tới bảy loại cây mắc ca, nhưng trong số đó chỉ có 3 loại ăn được và có giá trị thương mại, đó là Macadamia tetraphylla, Macadamia integrifolia và Macadamia ternifolia.

Theo nghiên cứu, trong 28g hạt mắc ca chứa khoảng:

  • 203 kcal
  • 2g protein
  • 2,3g chất xơ
  • 0,2mg vitamin B1
  • 0,65mg vitamin B3
  • 0,1mg vitamin B6
  • 0,2g vitamin C
  • 0,16g vitamin E
  • 16,8g axit béo không bão hòa đơn
  • 0,43g axit béo không bão hòa đa
  • 20mg canxi
  • 34mg magie
  • 56mg phốt pho
  • 103mg kali
  • 0,37mg kẽm
  • 0,75mg sắt
  • 0,16mg đồng

Hạt mắc ca là nguyên liệu chính được sử dụng 

Hạt mắc ca là nguyên liệu chính được sử dụng 

Cây mắc ca có tác dụng gì?

Cây mắc ca có nhiều tác dụng hữu ích cho sức khỏe, nhờ vào hàm lượng dinh dưỡng phong phú trong hạt mắc ca. Dưới đây là một số tác dụng chính:

Giảm nguy cơ mắc bệnh tim

Hạt mắc ca chứa nhiều chất béo không bão hòa đơn, có tác dụng làm giảm cholesterol LDL (cholesterol xấu) và tăng cholesterol HDL (cholesterol tốt). Điều này giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim.

Theo nghiên cứu của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, thường xuyên ăn hạt mắc ca có thể giảm nguy cơ tử vong sớm, đặc biệt là với những người ăn ít nhất 8 lần/tuần.

Giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư

Hạt mắc ca giàu chất chống oxy hóa, chẳng hạn như flavonoid và tocotrienol. Các chất này giúp bảo vệ tế bào khỏi sự tổn thương do gốc tự do, giảm nguy cơ phát triển ung thư.

Bảo vệ sức khỏe não bộ

Hạt mắc ca chứa omega-3 và omega-6, hai loại axit béo thiết yếu giúp cải thiện chức năng não, giảm viêm và ngăn ngừa các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer và Parkinson.

Ngoài ra, tocotrienol bên cạnh chức năng bảo vệ cơ thể chống lại ung thư thì còn có tác dụng bảo vệ não bộ.

Mắc ca có hàm lượng chất béo lành mạnh vượt trội

Mắc ca có hàm lượng chất béo lành mạnh vượt trội

Cải thiện hội chứng chuyển hóa và bệnh tiểu đường

Hạt mắc ca có chỉ số glycemic thấp và giàu chất xơ, giúp kiểm soát lượng đường trong máu và cải thiện sự nhạy cảm insulin. Điều này có lợi cho người mắc hội chứng chuyển hóa và tiểu đường type 2.

Hỗ trợ giảm cân

Mặc dù hạt mắc ca chứa nhiều chất béo, nhưng đây là loại chất béo lành mạnh, giúp tạo cảm giác no lâu và giảm cảm giác thèm ăn. Omega 7 có thể giúp giảm bớt lượng mỡ trong cơ thể, đồng thời chất xơ trong hạt mắc ca cũng hỗ trợ quá trình tiêu hóa và kiểm soát cân nặng.

Công dụng đối với xương

Hạt mắc ca chứa các khoáng chất quan trọng như canxi, magiê và phốt pho, cần thiết cho sức khỏe xương, giúp xương chắc khỏe và ngăn ngừa loãng xương.

Tác dụng đối với làn da

Axit palmitoleic có trong hạt mắc ca, một loại axit béo không bão hòa đơn có tính chất dưỡng ẩm và bảo vệ da. Sử dụng dầu mắc ca trong các sản phẩm chăm sóc da giúp da mềm mịn, chống lão hóa và giảm viêm.

Tăng cường sức khỏe bà bầu

Hạt mắc ca cung cấp nhiều chất dinh dưỡng quan trọng cho phụ nữ mang thai, bao gồm folate, chất xơ, protein và chất béo lành mạnh. Các dưỡng chất này hỗ trợ sự phát triển của thai nhi và sức khỏe tổng thể của bà bầu.

Cách trồng cây mắc ca

Sau khi du nhập về nước ta, cây được trồng thử nghiệm đầu tiên ở Ba Vì, Hà Nội. Sau đó, cây được trồng phổ biến hơn ở Lâm Đồng, Đăk Lăk,...Đến nay, cây Mắc ca Tây Nguyên tăng nhanh về quy mô và số lượng. 

Trồng cây mắc ca đòi hỏi một số kỹ thuật và điều kiện nhất định để đảm bảo cây phát triển tốt và cho năng suất cao. Dưới đây là các bước và hướng dẫn chi tiết để trồng cây mắc ca:

Đặc điểm sinh trưởng

  • Khí hậu: Cây macca thích hợp với khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới. Nhiệt độ lý tưởng từ 20-25°C. Cây không chịu được sương giá.
  • Ánh sáng: Cần ánh sáng mặt trời trực tiếp, tối thiểu 6 giờ mỗi ngày.
  • Đất: Thích hợp với đất cát pha, đất thịt nhẹ, đất đỏ bazan. Độ pH từ 5,5-6,5 và đất cần có độ thoát nước tốt.
  • Độ cao:  Thích hợp so với mặt nước biển sẽ là 10-1200m.
  • Lượng mưa: Thích hợp để cây phát triển tốt là 1600-2500 mm.

Chọn cây ghép làm cây giống

  • Giống cây: Chọn giống Macadamia integrifolia hoặc Macadamia tetraphylla, hoặc giống lai giữa hai loại này.
  • Cây ghép: Ưu tiên cây ghép vì cho năng suất cao, nhanh ra quả và cây đồng đều. Cây ghép cần có rễ khỏe, thân thẳng, không bị sâu bệnh.
  • Chòi ghép đã hóa gỗ từ 20cm trở lên, đường kính cổ rễ từ 1,0-1,5cm.

Trồng mắc ca đảm bảo đúng kỹ thuật để cho hiệu suất tốt nhất

Trồng mắc ca đảm bảo đúng kỹ thuật để cho hiệu suất tốt nhất

Phương thức và mật độ trồng cây

  • Phương thức trồng: Trồng theo hàng hoặc theo lô.
  • Mật độ trồng: Khoảng cách giữa các cây từ 8-10 mét để cây có đủ không gian phát triển. Khoảng cách giữa các hàng từ 8-10 mét. Mật độ trồng trung bình khoảng 100-120 cây/ha.

Thời vụ trồng

  • Mỗi khu vực sẽ có những thời vụ khác nhau. Tốt nhất là vào đầu mùa mưa (tháng 5-6) hoặc cuối mùa mưa (tháng 9-10). Trồng vào thời điểm này giúp cây tận dụng được lượng nước tự nhiên và giảm công tưới.

Quá trình làm đất, đào hố và bón lót

  • Làm đất: Cày xới đất trước khi trồng để làm tơi đất và loại bỏ cỏ dại. Nếu đất chua, bón vôi để nâng độ pH.
  • Đào hố: Đào hố trồng có kích thước khoảng 60 x 60 x 60 cm. Đảm bảo khoảng cách giữa các hố từ 8-10 mét.
  • Bón lót: Trộn đều 10-15 kg phân chuồng, 0,5-1 kg phân lân, và một ít phân kali vào đất trong hố. Có thể bổ sung thêm phân hữu cơ vi sinh để tăng cường dinh dưỡng cho cây.

Trồng cây macca

  • Đặt cây: Đặt cây giống vào giữa hố, đảm bảo cổ rễ ngang bằng hoặc cao hơn mặt đất xung quanh một chút.
  • Lấp đất: Lấp đất vào hố, nén chặt đất xung quanh gốc cây để cây đứng vững.
  • Tưới nước: Tưới nước đẫm ngay sau khi trồng để đảm bảo cây không bị khô hạn.
  • Làm giàn che: Nếu trồng vào mùa khô, cần làm giàn che tạm thời để bảo vệ cây non khỏi ánh nắng gắt.
  • Làm cọc chống: Đặt cọc chống để giữ cây thẳng và không bị lay động bởi gió.

Chăm sóc sau khi trồng

  • Tưới nước: Tưới nước đều đặn, đặc biệt là trong mùa khô và giai đoạn cây mới trồng.
  • Bón phân: Bón phân hữu cơ định kỳ 2-3 lần/năm. Trong giai đoạn cây đang phát triển mạnh, bổ sung thêm phân NPK để cung cấp đủ dinh dưỡng.
  • Tỉa cành: Tỉa bỏ các cành khô, cành yếu, cành mọc quá sát nhau để tạo dáng cây thông thoáng và kích thích sự phát triển của cành chính.
  • Phòng trừ sâu bệnh: Kiểm tra thường xuyên để phát hiện và phòng trừ sâu bệnh kịp thời. Một số sâu bệnh phổ biến như sâu đục thân, rệp sáp, bệnh phấn trắng.

Cây mắc ca trồng bao lâu có trái?

Cây mắc ca thường bắt đầu cho trái sau một thời gian nhất định kể từ khi trồng. Dưới đây là một số thông tin chi tiết:

Cây trồng từ hạt

Cây mắc ca trồng từ hạt thường mất khoảng 6-8 năm để bắt đầu cho trái. Tuy nhiên, thời gian này có thể thay đổi tùy thuộc vào điều kiện trồng trọt và chăm sóc.

Cây trồng từ cây ghép

Cây mắc ca trồng từ cây ghép thường cho trái sớm hơn, khoảng 3-4 năm sau khi trồng. Cây ghép có ưu điểm là cây giống được chọn lọc từ những cây mẹ cho năng suất cao và chất lượng tốt.

Hạt mắc ca khiến chúng ta bất ngờ về những lợi ích cho sức khỏe

Hạt mắc ca khiến chúng ta bất ngờ về những lợi ích cho sức khỏe

Lưu ý khi sử dụng cây macca

Khi sử dụng cây macca, đặc biệt là hạt macca, cần lưu ý một số điểm sau để đảm bảo an toàn và tận dụng tối đa lợi ích sức khỏe:

  • Hạt macca chứa nhiều chất béo và calo. Dù là chất béo lành mạnh, nhưng tiêu thụ quá mức có thể dẫn đến tăng cân. Vì vậy, cần ăn một lượng vừa phải, đặc biệt là đối với những người đang theo dõi cân nặng.
  • Một số người có thể bị dị ứng với hạt macca. Các triệu chứng dị ứng có thể bao gồm phát ban, ngứa, sưng, khó thở. Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu dị ứng, cần ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
  • Hat macca dễ bị hỏng nếu tiếp xúc với độ ẩm và nhiệt độ cao. Nên bảo quản hạt trong hộp kín, để ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.
  • Rang hạt mắc ca giúp tăng hương vị, nhưng nên rang ở nhiệt độ thấp để giữ nguyên giá trị dinh dưỡng. Khi nấu nướng, tránh nhiệt độ quá cao để không làm mất đi các chất dinh dưỡng quý giá.
  • Mặc dù hạt mắc ca rất tốt cho sức khỏe, nhưng tiêu thụ quá nhiều có thể gây ra các vấn đề tiêu hóa như đầy bụng, tiêu chảy do hàm lượng chất béo cao.
  • Nếu bạn đang dùng thuốc, đặc biệt là thuốc liên quan đến kiểm soát lipid máu, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thêm hạt mắc ca vào chế độ ăn uống thường xuyên.
  • Phụ nữ mang thai và trẻ em, hãy ăn với lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu có bất kỳ lo ngại nào.

Hy vọng với những thông tin trên mà Dược Thái Minh đã cung cấp, bạn đã phần nào hiểu rõ hơn về cây mắc ca. Hãy sử dụng chúng đúng cách để đảm bảo an toàn và tăng cường sức khỏe cho cả gia đình nhé.

Xem thêm:

Cập nhật lúc: 2024/06/20

Thông tin trên website duocthaiminh.vn chỉ mang tính chất tra cứu, tham khảo. Quý khách vui lòng không tự ý áp dụng mà không có chỉ định của bác sĩ. Dược phẩm Thái Minh sẽ không chịu trách nhiệm cho những trường hợp tự ý sử dụng thông tin này.