Dược Thái Minh

Tư vấn ngay: 1800 1032 (Miễn cước)

0

Giỏ hàng

Giỏ hàng của bạn đang trống

Cây phèn đen là cây gì? Đặc điểm, hình ảnh, chữa bệnh gì?

Thẩm định bởi:

Dược sĩ Nguyễn Hải Anh

Chuyên khoa: Dược lâm sàng, dược lý, dược liệu, dược bào chế

Cây phèn đen còn được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như chề nộc, diệp hạ châu mạng, mực, tạo phan diệp... là một loài thảo dược quý, thường mọc hoang ở các tỉnh phía Nam tại Việt Nam. Nhờ vào công dụng chữa bệnh hiệu quả và dễ tìm kiếm, cây đã trở thành “người bạn”quen thuộc trong nền y học dân gian và ngày càng được nhiều người tin dùng. Cùng Dược Thái Minh tìm hiểu về tác dụng và cách dùng dược liệu hiệu quả dưới bài viết này nhé.

I. Cây Phèn Đen là cây gì?

Phèn đen có tên khoa học là Phyllanthus Reticulatus poir, thuộc họ cây thầu dầu - Euphorbiaceae và thường mọc hoang ở nhiều vùng ven rừng hoặc bờ rộng.

Cách nhận biết cây phèn đen khá dễ dàng. Cây cao khoảng 2 - 4 mét, cành phân nhánh màu đen nhạt và mọc so le nhau. Lá cây mọc đơn, mỏng và dài khoảng 1,5 - 3cm, rộng 6 - 12mm. Lá hình trái xoan, mặt trên sẫm màu hơn mặt dưới. Lá kèm có hình tam giác hẹp và thay đổi hình dáng theo mùa

Hoa mọc từ nách lá, có thể mọc thành chùm 2 - 3 bông hoặc riêng lẻ. Bông hoa màu trắng dịu dàng, nhỏ và có các sọc vàng giữa cạnh. Quả của phèn đen hình cầu, cũng màu trắng và căng mọng nước, bắt đầu phát triển sẽ chuyển sang màu hồng nhạt, còn khi chín sẽ chuyển sang màu đen như quả của cây mồng tơi. Cây nở hoa kết trái vào đầu tháng 8 đến cuối tháng 10. 

hình ảnh cây phèn đenHình ảnh cây phèn đen

1.1 Phân bố, thu hái và chế biến

Phen đen là cây nhiệt đới nên ưa sống ở những nơi có nhiều ánh sáng, độ cao từ 100 - 800m. Cây thường mọc ở ven rừng hoặc bờ suối và trên nhiều loại đất khác nhau. Tại nước ta, cây mọc hoang ở khắp nơi, dù tỉnh có thời tiết nắng nóng như Long An, Đồng Nai, Sóc Trăng,...

Trong tự nhiên, cây phèn trắng hiếm gặp nên không có nhiều nghiên cứu về nó. Phèn đen người ta sẽ thu hái lá vào mùa xuân hè, sau đó đem về phơi khô trong bóng râm. Thân cây được thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc khô sau khi sao vàng, hạ thổ. Rễ thu hái vào mùa thu, sau khi đem đi rửa sạch thì thái nhỏ và phơi khô.

1.2 Bộ phận sử dụng và thành phần hóa học

Bộ phận dùng làm thuốc phổ biến là phần rễ và lá, một số trường hợp dùng vỏ thân cây. Quả phèn đen có chứa một chất hóa học có tên là anthocyanin giúp tạo màu tím và làm chất chỉ thị màu trong tự nhiên. Thành phần trên bộ phận khác chưa được nghiên cứu nhiều.

||Xem thêm: Cát căn là gì? Đặc điểm và công dụng chữa bệnh ít ai biết

II. Cây phèn đen có tác dụng gì?

Theo Y học cổ truyền, cây có vị chát, tính lạnh nên đem tới tác dụng chỉ tả, thu liễm, tiêu viêm và được sử dụng để chữa cam tính trẻ em, viêm ruột, viêm gan, viêm ruột, lỵ,... Lá cây sẽ có công dụng thanh nhiệt giải độc, lợi tiểu, giúp người bệnh đào thải độc tố, sát trùng và chữa lở loét, mụn nhọt, ứ huyết, tiêu chảy, lỵ, cảm sốt, rắn cắn,...

Vỏ cây được dùng để chữa bệnh thủy đậu, bí tiểu,...Còn sẽ sử dụng toàn thân để điều trị đau thần kinh tọa, thấp khớp, gai cột sống, viêm khớp…Ngoài ra, bột phèn đen còn có khả năng cầm máu và tái tạo da non, từ đó giúp hồi phục vết thương hở nhanh lành. Do đó, khi bị thương, người bệnh chỉ cần rắc một ít bột lá phèn đen lên vết thương thì sau vài ngày sẽ nhanh chóng hồi phục. Có thể đem lá cây dược liệu đi sấy khô rồi tán thành bột mịn.

Cây phèn đen có tác dụng gìPhèn đen có tác dụng điều trị lỵ, tiêu chảy

III. Bài thuốc đến từ cây phèn đen

Cây phèn đen chữa bệnh gì? Dưới đây là một số bài thuốc giúp hỗ trợ điều trị một số bệnh lý như xương khớp, tiêu hóa,..

 - Bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh xương khớp

Bài thuốc phù hợp cho người bị bệnh lý gai cột sống, đau nhức xương, tê bì chân tay, đau do chấn thương, đau lưng,...

Dùng 30g phèn đen khô cùng 20g lá bưởi bung, 20g rễ cây gấc và 20g cỏ xước. Từ phèn đen, đem tất cả nguyên liệu còn lại đi rửa sạch và sao vàng. Sau đó, đem tất cả đi đun với 2 lít nước trong 2 tiếng. Mỗi ngày uống 1 tháng và chia làm 3 phần, uống sau ăn 30 phút. 

 - Bài thuốc chữa bệnh trĩ

Dùng 1 nắm lá phèn đen, 1 nắm lá trắc bách duyệt và 5 lá huyết dụ. Đem lá đi rửa sạch rồi thái thành từng khúc, sao vàng lên bếp đến khi lá thuốc chuyển sang màu vàng và có mùi thơm của dược liệu. Đun sôi lá dược liệu với 800ml nước, đun kỹ cho tới khi còn 200ml nước. Sau đó chia thuốc thành 2 phần 150ml và 50ml. Uống 150ml trong một ngày còn 50ml còn lại đem hòa với nước, rồi rửa hậu môn.

 - Bài thuốc hỗ trợ chữa bệnh thủy đậu

Hái toàn bộ cây phèn đen về rồi đem đi rửa sạch và phơi khô trong bóng râm. Đun với 300ml nước sôi, lửa vừa đến khi cô đặc lại khoảng 1 chén thuốc nhỏ. Sau đó hòa tan nước sắc với ½ thìa cà phê muối trắng. Cho trẻ uống 1 chén nước nhỏ, phần còn lại đem tăm bông chấm lên những nốt thủy đậu.

 - Bài thuốc hỗ trợ sâu răng

Dùng lá phèn đen đun sôi với nước để làm nước súc miệng. Hoặc chắt lọc ra rồi làm cô đặc lại, sau đó thấm vào chân răng hoặc phần răng bị sâu, rồi nhổ ra. Nếu thường xuyên gặp phải tình trạng chảy máu ở nướu hoặc chân răng thì có thể kết hợp giữa đun nước lá phèn đen và lá xuyên tiêu, long não khô rồi ngâm bên trong miệng để cầm máu.

Bài thuốc đến từ cây phèn đenBài thuốc hỗ trợ sâu răng từ phèn đen

 - Bài thuốc trị chứng thận hư

Dùng 20g mỗi vị thuốc sau: phèn đen, cây muối, cây nổ và quýt gai. Đem tất cả đi đun sôi với 1,5l nước, sắc tới khi còn một nửa rồi chia làm 2 phần uống trong ngày.

 - Bài thuốc điều trị rắn cắn

Hái một ít lá phèn đen rồi đem đi giã nát và đắp lên vết thương rắn cắn. Lúc này, dược liệu không chỉ giúp cầm máu mà còn có khả năng thải độc tố, không để độc tố lan rộng.

 - Bài thuốc giúp thanh lọc độc tố

Đem lá phèn đen và lá bèo ván đi rửa sạch, sau đó giã nát rồi đắp lên da để điều trị mụn nhọt. Hoặc đun lá phèn đen uống mỗi ngày để thải độc và giải độc tố cho bia rượu.

IV. Những lưu ý khi sử dụng cây phèn đen

Do chưa có nghiên cứu nào chính thức về tác dụng phụ cũng như công dụng của dược liệu này, nên người bệnh cần lưu ý một số vấn đề sau:

  • Nên thận trọng đối với phụ nữ có thai và trẻ nhỏ.
  • Do trong phèn đen có chứa độc tố nhẹ, nên nếu dùng với lượng vừa phải sẽ không gây hại cho cơ thể, nhưng nếu lạm dụng sẽ gây ngộ độc. Vì vậy, trước khi sử dụng hãy tham khảo ý kiến bác sĩ.
  • Đối với người mẫn cảm với thành phần nào của thuốc và xuất hiện triệu chứng hoa mắt chóng mặt, buồn nôn và hôn mê thì cần tới ngay bệnh viện để khám.

Qua bài viết này, hy vọng người đọc sẽ hiểu hơn về lợi ích cũng như cách sử dụng cây Phèn đen một cách hiệu quả nhất. Tuy nhiên, do chưa có nhiều nghiên cứu chính thức về dược liệu này, nên trước khi dùng, người bệnh phải hỏi ý kiến của bác sĩ trước nhé.

||Tham khảo bài viết khác:

 
Cập nhật lúc: 2024/07/05

Thông tin trên website duocthaiminh.vn chỉ mang tính chất tra cứu, tham khảo. Quý khách vui lòng không tự ý áp dụng mà không có chỉ định của bác sĩ. Dược phẩm Thái Minh sẽ không chịu trách nhiệm cho những trường hợp tự ý sử dụng thông tin này.