Dược Thái Minh

Tư vấn ngay: 1800 1032 (Miễn cước)

0

Giỏ hàng

Giỏ hàng của bạn đang trống

Cây thiên môn chùm: Đặc điểm, công dụng và cách dùng hợp lý

Thẩm định bởi:

Dược sĩ Nguyễn Hải Anh

Chuyên khoa: Dược lâm sàng, dược lý, dược liệu, dược bào chế

Cây thiên môn chùm là dược liệu đã được khoa học chứng minh khi mang lại lợi ích cho sức khỏe sinh sản của cả phụ nữ lẫn nam giới. Chúng có mặt trong nhiều bài thuốc dân gian và được nhiều người tin tưởng sử dụng. Cùng Dược Thái Minh tìm hiểu thêm về công dụng của loại thảo dược này qua bài viết dưới đây. 

Tổng quan về thiên môn chùm

Thiên môn chùm có tên khoa học là Asparagus racemosus, một loài thực vật thuộc họ Thiên môn (Asparagaceae). Cây này có tên gọi khác là shatavari. Nó có nghĩa là “người sở hữu một trăm người chồng” với ngụ ý rằng loại thảo dược này có tác dụng tăng cường sức sống và khả năng sinh sản cho người phụ nữ.

Đặc điểm hình thái 

Thiên môn chùm là loại cây bụi leo, sống lâu năm, có thể leo cao từ 1 đến 2 mét. Thân cây mềm dẻo, mảnh mai, thường có nhiều nhánh và phủ bởi các gai nhỏ.

Lá cây nhỏ, hình kim, mảnh và mềm, dài khoảng 1-2cm. Lá mọc thành các cụm rậm rạp, có màu xanh lục tươi sáng. Tuy nhiên, đây thực chất là do các cành nhỏ biến đổi thành, một số lá tiêu biến thành các vảy nhỏ.

Hoa của thiên môn chùm nhỏ, màu trắng hoặc hồng nhạt. Hoa mọc thành chùm, mỗi chùm có nhiều hoa nhỏ, thường nở vào mùa mưa, nhất là tháng 3 đến tháng 5. Hoa có mùi thơm nhẹ.

Quả của cây là quả mọng, hình cầu, khi chín có màu đen hoặc tím đậm. Quả nhỏ, có đường kính khoảng 6-8mm. Mỗi quả chứa 1-2 hạt nhỏ, đen và bóng. Thời điểm ra quả vào tháng 6 đến tháng 9

Rễ thiên môn chùm là loại rễ củ, phát triển thành các cụm rễ dày và dài, hình thoi. Rễ có màu trắng hoặc vàng nhạt, chứa nhiều dưỡng chất. Rễ củ của cây thường được thu hoạch và sử dụng làm thuốc trong y học cổ truyền.

Hình ảnh cây thiên môn đông (thiên môn chùm)Hình ảnh cây thiên môn đông (thiên môn chùm)

Phân bố, thu hái và chế biến

Cây thiên môn chùm phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới của Ấn Độ, Nepal, Sri Lanka và một số khu vực khác ở Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, Thái Lan và Malaysia. Cây thường mọc hoang dã ở các vùng đất trống, bìa rừng, ven đường và đồi núi thấp, nơi có khí hậu ẩm ướt và đất pha cát, dọc theo những con suối hoặc trong các thung lũng núi ở độ cao trên 1.000m.

Bộ phận thu hái chủ yếu là rễ củ, nhưng đôi khi cả thân và lá cũng được sử dụng. 

Thời điểm tốt nhất để thu hái cây thiên môn chùm là vào mùa khô, khi cây đã trưởng thành và rễ củ có chứa nhiều dưỡng chất nhất, thường từ cuối mùa mưa đến đầu mùa khô (khoảng từ tháng 10 đến tháng 12). 

Rễ củ được đào lên, làm sạch đất cát, loại bỏ các rễ con và phần thân trên. Có thể được cắt thành từng đoạn ngắn hoặc thái lát mỏng để dễ dàng phơi khô, sấy khô và bảo quản. Cần bảo quản trong các bao bì kín, nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp và độ ẩm để giữ được chất lượng dược liệu.

Thành phần hoá học

Cây thiên môn chùm chứa nhiều thành phần hóa học quan trọng, góp phần vào các đặc tính dược liệu của nó. Các thành phần hóa học chính của cây bao gồm:

  • Saponin: là thành phần hoạt tính chính, có tác dụng tăng cường miễn dịch, chống viêm, giúp cơ thể chống lại stress.
  • Alkaloid: Một số alkaloid có mặt trong thiên môn chùm có tác dụng làm dịu và giảm đau.
  • Flavonoid: Chất chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ cơ thể khỏi các gốc tự do và ngăn ngừa lão hóa.
  • Steroid: Những hợp chất này có tác dụng tương tự hormone, hỗ trợ hệ thống sinh sản và điều hòa nội tiết tố.
  • Polysaccharide: Các polysaccharide có trong thiên môn chùm có khả năng tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ hệ tiêu hóa.
  • Amino Acid: Các amino acid như asparagine, arginine và tyrosine, cần thiết cho sự phát triển và sửa chữa tế bào.
  • Vitamin và khoáng chất: Các vitamin như vitamin C, vitamin E và một số vitamin nhóm B. Khoáng chất như sắt, canxi và kẽm.
  • Chất xơ: Rễ của thiên môn chùm cũng chứa một lượng chất xơ, có lợi cho hệ tiêu hóa.

Thiên môn chùm với nhiều thành phần hoá học có lợiThiên môn chùm với nhiều thành phần hoá học có lợi

Thiên môn chùm có tác dụng gì?

Thiên môn chùm là một loại thảo dược quý trong y học cổ truyền, đặc biệt là y học của Ấn Độ. Cây này nổi tiếng với nhiều công dụng hữu ích cho sức khỏe con người, ví dụ như điều trị tiêu chảy, táo bón, loét dạ dày, viêm khí quản, suy nhược thần kinh, giảm stress,...

Tuy nhiên, công dụng hữu hiệu và được biết đến nhiều nhất của loại cây này chính là tác dụng với phụ nữ, bao gồm điều hòa miễn dịch, chống ung thư cổ tử cung, tăng sinh lý nữ và đặc biệt là giúp tăng sản lượng và chất lượng sữa cho phụ nữ sau sinh. Cụ thể như sau:

Giảm căng thẳng

Cây thiên môn chùm có tác dụng làm dịu hệ thần kinh, giúp giảm căng thẳng và lo âu. Nó chứa các hợp chất có tính chất an thần nhẹ, hỗ trợ giấc ngủ và giúp cải thiện tâm trạng tổng thể. Sử dụng thiên môn chùm thường xuyên giúp giảm các triệu chứng liên quan đến stress, chẳng hạn như mất ngủ và cáu gắt.

Hỗ trợ sinh lý nữ

Thiên môn chùm giúp cân bằng hormone nữ, bao gồm estrogen và progesterone, làm giảm các triệu chứng tiền mãn kinh và mãn kinh như bốc hỏa, khô âm đạo, và thay đổi tâm trạng. 

Ngoài ra, nó còn chứa phytoestrogen, một chất có ảnh hưởng đến sự điều hòa chu kỳ kinh nguyệt, chu kỳ rụng trứng, thúc đẩy sự tăng trưởng của hệ sinh dục nữ, tuyến yên, tuyến vú và một số cơ quan khác.

Cải thiện khả năng miễn dịch

Thiên môn chùm có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các bệnh nhiễm trùng và tăng cường khả năng phòng ngừa bệnh tật. Các chất chống oxy hóa trong shatavari giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương, đồng thời các hợp chất chống viêm trong cây giúp giảm viêm và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Cân bằng đường huyết

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng thiên môn chùm có thể giúp điều chỉnh mức đường huyết. Các hoạt chất trong thiên môn chùm giúp tăng cường sự nhạy cảm của cơ thể với insulin và giảm lượng đường trong máu.

Thiên môn chùm cải thiện khả năng sinh sản ở cả nam giới và nữ giớiThiên môn chùm cải thiện khả năng sinh sản ở cả nam giới và nữ giới

Hỗ trợ gan và thận

Shatavari có tác dụng lợi tiểu, giúp tăng cường chức năng thải độc của gan và thận. Nó hỗ trợ quá trình loại bỏ chất thải và độc tố ra khỏi cơ thể, giữ cho gan và thận hoạt động hiệu quả. Lý do vì khả năng sinh sản của nữ giới bị ảnh hưởng rất lớn bởi gan và thận.

Cân bằng nội tiết tố

Cân bằng nội tiết tố là một trong những công dụng quan trọng nhất của thiên môn chùm. Cây này giúp điều hòa các hormone trong cơ thể, đặc biệt là ở phụ nữ, giúp cải thiện sức khỏe sinh sản và giảm các triệu chứng liên quan đến sự mất cân bằng hormone.

Loại bỏ chất độc

Cây thiên môn chùm có khả năng thanh lọc cơ thể, loại bỏ các chất độc và tạp chất. Việc sử dụng chúng thường xuyên giúp làm sạch máu, cải thiện chức năng tiêu hóa và tăng cường sức khỏe tổng thể.

Tăng cường trí não

Thảo dược thiên môn chùm được cho là có tác dụng tích cực đối với chức năng não bộ. Nó giúp tăng cường trí nhớ, cải thiện khả năng tập trung và giảm nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer. Các chất chống oxy hóa trong loại cây này giúp bảo vệ tế bào não khỏi tổn thương và cải thiện lưu thông máu lên não.

Lợi sữa

Thiên môn chùm là một thảo dược lợi sữa nổi tiếng, hỗ trợ các bà mẹ sau sinh bằng cách tăng cường sản xuất sữa mẹ. Điều này rất quan trọng đối với các bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ, giúp đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh.

Liều dùng và cách dùng thiên môn chùm

Thiên môn chùm có thể được sử dụng dưới nhiều dạng như bột, viên nang, hoặc chiết xuất lỏng. Liều dùng và cách dùng có thể khác nhau tùy vào mục đích sử dụng và tình trạng sức khỏe của từng người. Dưới đây là một số thông tin bạn có thể tham khảo:

Dạng bột:

  • Liều thông thường: 3-6g bột cây thiên môn chùm mỗi ngày.
  • Cách dùng: Pha bột với nước ấm, sữa, hoặc nước trái cây và uống. Có thể chia liều thành 2 lần mỗi ngày (sáng và tối).

Dạng viên nang:

  • Liều thông thường: 500mg - 1g mỗi viên, uống 1-2 viên mỗi ngày.
  • Cách dùng: Uống với nước, thường là trước bữa ăn.

Dạng chiết xuất lỏng:

  • Liều thông thường: 1-2 muỗng cà phê chiết xuất lỏng (khoảng 5-10ml) mỗi ngày.
  • Cách dùng: Pha chiết xuất lỏng với nước hoặc nước trái cây và uống.

Người dùng phải uống bổ sung thiên môn chùm ít nhất 2 tuần mới thấy được hiệu quả bước đầu. 

Tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn liều dùng thiên môn chùm phù hợpTham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn liều dùng thiên môn chùm phù hợp

Bài thuốc từ thiên môn chùm

Thiên môn chùm được sử dụng trong nhiều bài thuốc dân gian khác nhau. Ví dụ như:

Ôn bổ hạ nguyên, dưỡng huyết và tư âm

Nguyên liệu: 80g thiên môn chùm (bỏ lõi), 80g sinh địa, 40g nhân sâm.

Cách làm: Cho thiên môn chùm và sinh địa vào bình bằng gỗ cây liễu, đổ rượu vào rửa sạch, chưng chín, đem phơi đến khi khô hoàn toàn. Sau đó thêm nhân sâm vào, tán thành bột rồi trộn với thịt táo tàu giã nát làm thành viên to bằng hạt ngô đồng. Ngày dùng 3 lần, mỗi lần 3 viên trước khi ăn.

Chăm sóc làn da

Nguyên liệu: Chuẩn bị hồ ma nhân, thục địa và thiên môn chùm một lượng bằng nhau.

Cách làm: Đem tất cả nguyên liệu tán thành bột mịn, sau đó trộn với mật ong, làm thành viên hoàn to bằng hạt long nhãn, mỗi lần dùng 20 viên uống với nước ấm.

Cây thiên môn chùm xuất hiện trong nhiều bài thuốc Cây thiên môn chùm xuất hiện trong nhiều bài thuốc 

Trị bệnh tiểu đường

Nguyên liệu: Chuẩn bị một lượng bằng nhau bao gồm ngũ vị tử, thiên môn chùm và mạch môn.

Cách làm: Đem các nguyên liệu nấu đặc thành cao, sau đó thêm mật ong vào và để dùng dần.

Trị mồ hôi trộm, miệng khô, khát, bứt rứt trong người

Nguyên liệu: Miết giáp, sài hồ, bạch thược, ngũ vị tử, thiên môn chùm, thanh hao, mạch môn, ngưu tất và địa cốt bì, các vị bằng lượng nhau.

Cách làm: Rửa sạch, đem tất cả cả các vị sắc lấy nước uống.

Trị âm hư hỏa vượng

Nguyên liệu: Thiên môn chùm phơi khô 480g, ngũ vị tử (bỏ hạt) 160g.

Cách làm: Nghiền nát các nguyên liệu và trộn với hồ làm thành viên to bằng hạt ngô đồng, mỗi lần uống 20 viên cùng với nước trà ấm, ngày dùng 3 lần.

Lưu ý khi sử dụng cây thiên môn chùm

Khi sử dụng thiên môn chùm, có một số lưu ý quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Dưới đây là những lưu ý cần thiết:

  • Chống chỉ định cho người có đàm ẩm nhưng không có hư hỏa, tỳ vị hư hàn.
  • Không ăn cá chép, cá chày và cá trắm khi đang trong thời gian dùng thuốc.
  • Dù thiên môn chùm thường được sử dụng để lợi sữa, nhưng vẫn cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng, đặc biệt là trong thời kỳ mang thai.
  • Nếu bạn có tiền sử dị ứng với bất kỳ thành phần nào trong sản phẩm thiên môn chùm, nên thận trọng khi sử dụng.
  • Một số người có thể gặp phải các phản ứng phụ như đau bụng, buồn nôn, hoặc tiêu chảy. Nếu gặp bất kỳ triệu chứng nào không mong muốn, nên ngưng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ ngay lập tức.
  • Không tự ý tăng liều lượng với hy vọng tăng cường hiệu quả, vì điều này có thể gây ra tác dụng phụ không mong muốn.
  • Bảo quản thiên môn chùm ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và độ ẩm cao. Đảm bảo nắp kín để tránh nhiễm khuẩn hoặc làm giảm chất lượng sản phẩm.
  • Mua sản phẩm từ các nguồn uy tín để đảm bảo chất lượng và độ an toàn. Kiểm tra nhãn hiệu, thành phần và hạn sử dụng trước khi mua.

Lưu ý khi sử dụng cây thiên môn chùmLưu ý khi sử dụng cây thiên môn chùm

Sử dụng cây thiên môn chùm có thể mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng cần tuân thủ các lưu ý và hướng dẫn để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Luôn luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi bắt đầu sử dụng, đặc biệt khi bạn có tình trạng sức khỏe đặc biệt hoặc đang dùng thuốc điều trị. Trên đây là một số thông tin về cây thiên môn chùm mà Dược Thái Minh muốn đem đến cho bạn, hy vọng những thông tin mà chúng tôi đem đến sẽ giúp ích cho bạn. 



Cập nhật lúc: 2024/06/08

Thông tin trên website duocthaiminh.vn chỉ mang tính chất tra cứu, tham khảo. Quý khách vui lòng không tự ý áp dụng mà không có chỉ định của bác sĩ. Dược phẩm Thái Minh sẽ không chịu trách nhiệm cho những trường hợp tự ý sử dụng thông tin này.