Dược Thái Minh

Tư vấn ngay: 1800 1032 (Miễn cước)

0

Giỏ hàng

Giỏ hàng của bạn đang trống

Hoa tiên - Công dụng bất ngờ cho sức khỏe

Thẩm định bởi:

Dược sĩ Nguyễn Hải Anh

Chuyên khoa: Dược lâm sàng, dược lý, dược liệu, dược bào chế

Hoa tiên được biết đến như là một trong những loại dược liệu quý của y học cổ truyền Việt Nam, chuyên dùng để chữa các bệnh như cảm sốt, ho, viêm họng, tiêu hoá kém,...Ngoài ra, còn được sử dụng để làm cảnh cho không gian sân vườn và ngôi nhà của bạn.

Tìm hiểu chung về cây hoa tiên

Tìm hiểu chung về cây hoa tiên

Cây hoa tiên có tên khoa học là Asarum maximum Hemsl, thuộc họ Mộc hương Aristolochiaceae. Loài cây này còn được biết đến với các tên gọi khác như Dầu tiên, Trầu tiên, Đại hoa tế tân.

Đặc điểm hình thái

Cây hoa tiên là loại cây thân thảo, sống lâu năm, thường có chiều cao thấp, khoảng 15-30 cm. Thân rễ bò ngang dưới mặt đất, dày và mọng nước, chia làm nhiều đốt, mỗi đốt thường cho ra 2 chiếc lá.

Lá mọc từ gốc, hình tim hoặc hình trứng, có cuống dài. Mặt trên của lá có màu xanh đậm và bóng, thường có các đốm trắng hoặc hoa văn đặc trưng. Mặt dưới màu nhạt hơn, có thể có lông mịn. Lá có kích thước từ 16 – 20cm, cuống lá dài từ 14 – 20cm.

Hoa mọc đơn lẻ ở gốc, sát mặt đất, thường có màu nâu đen hoặc tím sẫm. Hoa có hình dáng đặc biệt, giống như chiếc chén hoặc ống, đường kính lớn nhất khoảng 6cm. Các cánh hoa to, mở rộng, bên trong có thể có những đốm hoặc vân màu trắng. Mùa hoa quả phổ biến là vào tháng 4, quả nang hình cầu, chứa nhiều hạt nhỏ màu nâu bóng.

Hình ảnh cây hoa tiên trong tự nhiên

Hình ảnh cây hoa tiên trong tự nhiên

Phân bố và thu hoạch

Cây hoa tiên chủ yếu phân bố ở các khu vực rừng rậm, vùng núi và các khu vực ẩm ướt tại Trung Quốc, đặc biệt là ở các tỉnh như Tứ Xuyên, Vân Nam, Quý Châu và Hồ Nam. Cây ưa thích khí hậu ẩm ướt và mát mẻ, thường phát triển tốt ở các vùng có lượng mưa cao và độ ẩm lớn.

Ở Việt Nam, cây chủ yếu mọc dại  ở những vùng núi cao khoảng 1300 – 1600m như Tam Đảo (Vĩnh Phúc), Sapa (Lào Cai), Yên Tử (Quảng Ninh), Ba Vì (Hà Tây)… 

Cả cây thuốc từ thân đến rễ, hoa đến lá đều có thể được sử dụng để làm thuốc. Thân rễ của cây hoa tiên thường được thu hoạch vì chứa nhiều thành phần có giá trị dược liệu. Khi thu hoạch, người thu hái sẽ đào thân rễ từ dưới đất, làm sạch và sau đó phơi khô hoặc chế biến theo các phương pháp khác. Lá và hoa cũng có thể được thu hoạch, nhưng ít phổ biến hơn so với thân rễ. Lá và hoa thường được cắt tỉa cẩn thận để không làm tổn thương cây.

Lá và rễ được thu hoạch quanh năm, nhưng tốt nhất nên thu hoạch vào mùa thu – đông hoặc sau khi quả đã già mới thu hoạch sẽ tốt hơn. Hoa thì nên thu hái vào tháng 6 hoặc tháng 7 tốt nhất.

Thân rễ sau khi thu hoạch cần được làm khô để bảo quản lâu dài. Có thể phơi khô dưới ánh nắng nhẹ hoặc sấy khô ở nhiệt độ thấp. Sau khi làm khô, các phần của cây cần được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát để tránh ẩm mốc và duy trì chất lượng dược liệu.

Thành phần hoá học

Cây hoa tiên chứa nhiều thành phần hóa học quan trọng, góp phần vào giá trị dược liệu của nó. Dưới đây là một số thành phần hóa học chính thường được tìm thấy trong cây hoa tiên:

  • Asarone: Một hợp chất phenylpropanoid có tính chất chống viêm và kháng khuẩn.
  • Methyl Eugenol: Có tác dụng chống co thắt, kháng khuẩn và kháng nấm.
  • Flavonoid: Tác dụng chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp bảo vệ tế bào khỏi tác hại của các gốc tự do. Chống viêm, kháng khuẩn và có khả năng chống ung thư.
  • Alkaloid: Có tác dụng dược lý mạnh, nhưng cũng có độc tính cao và có thể gây tổn thương thận nếu sử dụng không đúng cách.
  • Glycoside: Aristolochic glycoside - một dạng glycosid có tác dụng bảo vệ gan, kháng khuẩn và chống viêm.
  • Saponin: Các hợp chất saponin trong cây hoa tiên có thể có tác dụng chống viêm, kháng khuẩn và hỗ trợ hệ miễn dịch.
  • Tannin: Có đặc tính làm se, chống viêm và kháng khuẩn, thường được sử dụng để điều trị các vết thương và viêm nhiễm.

Cây hoa tiên là loại cây thân thảo có tuổi thọ lâu năm

Cây hoa tiên là loại cây thân thảo có tuổi thọ lâu năm

Công dụng của cây hoa tiên

Cây hoa tiên có nhiều công dụng trong y học cổ truyền nhờ vào các thành phần hóa học đa dạng của nó. Dưới đây là một số công dụng chính của cây hoa tiên:

Chữa cảm lạnh và cảm cúm

Tinh dầu và các hợp chất trong cây có tác dụng làm ấm cơ thể, giảm triệu chứng cảm lạnh, nghẹt mũi và đau họng.

Giảm đau

Cây hoa tiên có tính chất giảm đau tự nhiên, thường được sử dụng để giảm đau đầu, đau răng, và các loại đau do viêm nhiễm.

Chống viêm

Các flavonoid và saponin trong cây có tác dụng chống viêm mạnh, giúp giảm sưng và đau trong các trường hợp viêm nhiễm.

Kháng khuẩn và kháng nấm

Methyleugenol và các thành phần khác trong cây có khả năng kháng khuẩn và kháng nấm, được sử dụng để điều trị các vết thương ngoài da và nhiễm trùng.

Chữa ho và các bệnh về đường hô hấp

Cây hoa tiên có tác dụng làm dịu đường hô hấp, giảm ho, long đờm và hỗ trợ điều trị các bệnh về phổi.

Hỗ trợ tiêu hóa

Các hợp chất trong cây có thể kích thích tiêu hóa, giảm đầy hơi và khó tiêu.

Lợi tiểu

Cây hoa tiên có tác dụng lợi tiểu, giúp điều hòa lượng nước trong cơ thể và hỗ trợ điều trị các bệnh về thận và bàng quang.

Giải độc

Các thành phần trong cây có khả năng giải độc, hỗ trợ gan trong việc thanh lọc các chất độc hại khỏi cơ thể.

Hoa tiên với nhiều công dụng cho sức khỏe

Hoa tiên với nhiều công dụng cho sức khỏe

>> Xem thêm: Cây Đại (Hoa sứ): Đặc điểm, công dụng & bài thuốc chữa bệnh

Liều dùng và cách dùng hoa tiên

Việc sử dụng cây hoa tiên cần phải được thực hiện đúng cách và đúng liều lượng để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Dưới đây là một số hướng dẫn về liều dùng và cách dùng cây hoa tiên:

Liều dùng

  • Dạng thuốc sắc: Sử dụng khoảng 6-12g thân rễ khô mỗi ngày. Liều này có thể thay đổi tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và mục đích điều trị của người sử dụng.
  • Dạng bột: Nếu dùng dạng bột, liều dùng thông thường là khoảng 1-3g mỗi ngày.

Cách dùng

Thuốc sắc

  • Lấy lượng thân rễ khô đã định sẵn, rửa sạch.
  • Cho vào nồi, thêm khoảng 500ml nước.
  • Đun sôi rồi hạ nhỏ lửa, sắc trong khoảng 30-60 phút.
  • Lọc lấy nước thuốc, chia thành 2-3 lần uống trong ngày.

Dạng bột

  • Thân rễ hoa tiên khô sau khi rửa sạch, phơi khô và nghiền thành bột mịn.
  • Mỗi lần dùng 1-3g bột, có thể pha với nước ấm, uống 2-3 lần mỗi ngày.

Ngâm rượu

  • Lấy khoảng 30-50g thân rễ khô, rửa sạch và để ráo.
  • Ngâm trong 500ml rượu trắng (khoảng 40-50 độ) trong khoảng 10-15 ngày.
  • Mỗi lần dùng khoảng 10-20ml, uống 1-2 lần mỗi ngày. Lưu ý không nên dùng quá liều để tránh các tác dụng phụ không mong muốn.

Dùng ngoài da

  • Thân rễ hoa tiên có thể được nghiền thành bột hoặc giã nhuyễn, trộn với một ít nước để tạo thành hỗn hợp đắp lên vùng da bị viêm, sưng, hoặc nhiễm trùng.
  • Cần theo dõi phản ứng của da, nếu có dấu hiệu kích ứng thì ngưng sử dụng ngay lập tức.

Sử dụng cây hoa tiên đúng liều lượng để đảm bảo an toàn

Sử dụng cây hoa tiên đúng liều lượng để đảm bảo an toàn

Lưu ý khi sử dụng cây hoa tiên

Sử dụng cây hoa tiên có thể mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng cũng cần lưu ý một số điều quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Dưới đây là những lưu ý khi sử dụng cây hoa tiên:

  • Tuân thủ đúng liều lượng đã được hướng dẫn, không nên tự ý tăng liều. Tránh sử dụng liên tục trong thời gian dài để tránh tích lũy các chất có thể gây độc.
  • Cây hoa tiên chứa aristolochic acid, một hợp chất có thể gây hại cho thận và có khả năng gây ung thư. Nên khi sử dụng cần có sự giám sát của bác sĩ để tránh các tác dụng phụ nguy hiểm.
  • Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu đang dùng các loại thuốc khác để tránh tương tác bất lợi.
  • Không nên sử dụng cây hoa tiên cho trẻ em, phụ nữ mang thai và cho con bú, người cao tuổi và người có bệnh nền mà không có chỉ định của bác sĩ.
  • Theo dõi cơ thể khi sử dụng lần đầu, nếu có triệu chứng dị ứng như phát ban, ngứa, khó thở, ngưng sử dụng ngay và tìm kiếm sự trợ giúp y tế.
  • Sử dụng dược liệu từ nguồn tin cậy để đảm bảo chất lượng và tránh bị nhiễm tạp chất hoặc bị làm giả.
  • Bảo quản dược liệu đúng cách để tránh ẩm mốc và mất tác dụng.

Lưu ý khi sử dụng cây hoa tiên

Lưu ý khi sử dụng cây hoa tiên

Việc tuân thủ các lưu ý trên sẽ giúp bạn sử dụng cây hoa tiên một cách an toàn và hiệu quả, đồng thời giảm thiểu nguy cơ gặp phải các tác dụng phụ không mong muốn.

Xem thêm:

Cập nhật lúc: 2024/06/20

Thông tin trên website duocthaiminh.vn chỉ mang tính chất tra cứu, tham khảo. Quý khách vui lòng không tự ý áp dụng mà không có chỉ định của bác sĩ. Dược phẩm Thái Minh sẽ không chịu trách nhiệm cho những trường hợp tự ý sử dụng thông tin này.