Thiếu vitamin B2: dấu hiệu ở môi miệng và cách bổ sung

Chào bạn, mình là Dược sĩ Lê Thu Hà. Trong quá trình làm việc tại nhà thuốc, mình thường gặp nhiều bạn bị nứt mép hoặc nhiệt miệng kéo dài. Khi đó, nhiều bạn mua ngay thuốc bôi nhưng bệnh vẫn hay tái phát. Một trong những nguyên nhân phổ biến là do thiếu vitamin B2 (riboflavin). Hôm nay, mình sẽ chia sẻ với bạn về vai trò của vitamin này. Mình cũng sẽ hướng dẫn cách nhận biết sớm dấu hiệu thiếu hụt. Đồng thời, mình sẽ gợi ý cách bổ sung an toàn từ thức ăn hoặc viên uống.

Vitamin B2 (riboflavin) là gì?

Vitamin B2, hay còn gọi là riboflavin, là một loại vitamin tan trong nước. Chất này giúp cơ thể chuyển hóa thức ăn thành năng lượng. Năng lượng này phục vụ cho mọi hoạt động sống. Vitamin B2 cũng duy trì sức khỏe của da, mắt, hệ thần kinh và màng nhầy. Cơ thể chúng ta không tự tích trữ lượng lớn vitamin này. Riboflavin dư thừa sẽ được đào thải qua đường nước tiểu. Do đó, bạn cần bổ sung mỗi ngày thông qua chế độ ăn uống.

Một chức năng quan trọng khác của riboflavin là hoạt động như một chất chống oxy hóa. Nó giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Đồng thời, riboflavin cũng rất cần cho việc chuyển hóa các vitamin B khác thành các dạng mà cơ thể có thể sử dụng được. Khi cơ thể thiếu hụt, nhiều quá trình chuyển hóa sẽ bị ảnh hưởng, gây ra các triệu chứng điển hình ở miệng và da.

Dấu hiệu thiếu vitamin B2 ở môi miệng

Dấu hiệu thiếu vitamin B2 thường xuất hiện rõ nhất ở vùng mặt và miệng. Các biểu hiện có thể bao gồm:

• Nứt mép (chốc mép): Góc miệng bị đỏ, nứt nẻ và đau rát. Vết nứt có thể rỉ dịch và đóng vảy. Điều này khiến việc há miệng hay ăn uống trở nên rất khó khăn.
• Viêm lưỡi: Lưỡi sưng đỏ, có màu đỏ tía, sưng nề và trơn nhẵn. Lưỡi mất đi các nhú vị giác nhỏ trên bề mặt. Bạn sẽ cảm thấy rát khi ăn đồ mặn hoặc cay.
• Môi nẻ: Môi khô, đỏ tấy và dễ bong tróc. Môi có thể chảy máu khi cười nói hoặc cử động mạnh.
• Viêm da tiết bã: Vùng da quanh mũi, miệng, cằm hoặc tai bị nhờn. Da xuất hiện những đốm đỏ và bong tróc vảy mỏng.

Một số nghiên cứu lâm sàng nhỏ cho thấy bổ sung đủ liều sẽ giúp vết nứt ở mép mau lành. Bên cạnh các dấu hiệu ở miệng, người bị thiếu hụt cũng có thể thấy mắt nhạy cảm với ánh sáng. Mắt dễ bị đỏ, ngứa và chảy nước mắt. Cơ thể có cảm giác mệt mỏi do quá trình chuyển hóa bị chậm lại.

Nhu cầu vitamin B2 (RDA) theo tuổi

Lượng vitamin B2 cơ thể cần mỗi ngày phụ thuộc vào độ tuổi và giới tính. Dưới đây là mức nhu cầu khuyến nghị (RDA):

Đối tượng	Nhu cầu mỗi ngày (mg/ngày)
Trẻ sơ sinh (0 – 6 tháng)	0,3
Trẻ em (1 – 3 tuổi)	0,5
Trẻ em (4 – 8 tuổi)	0,6
Trẻ em (9 – 13 tuổi)	0,9
Nam giới trưởng thành	1,3
Nữ giới trưởng thành	1,1
Phụ nữ có thai	1,4
Phụ nữ cho con bú	1,6

Ai dễ bị thiếu vitamin B2?

Mặc dù ít gặp ở người khỏe mạnh ăn uống đầy đủ, nhưng một số nhóm có nguy cơ cao hơn:

• Người ăn chay trường hoặc không dùng sữa bò, trứng. Các nguồn thực vật cung cấp ít riboflavin hơn động vật.
• Phụ nữ có thai hoặc cho con bú, vì nhu cầu cơ thể tăng lên để nuôi dưỡng thai nhi.
• Người mắc bệnh đường ruột kém hấp thu chất dinh dưỡng.
• Người cao tuổi có chế độ ăn kém đa dạng, ít ăn thịt và sản phẩm từ sữa.
• Những người thường xuyên tiêu thụ nhiều đồ uống có cồn. Cồn làm giảm khả năng hấp thu của ruột.

Nguồn thức ăn giàu vitamin B2

Bạn hoàn toàn có thể cung cấp đủ nhu cầu qua thức ăn hàng ngày. Những thực phẩm chứa nhiều vitamin B2 bao gồm:

• Sữa và các chế phẩm từ sữa: Sữa tươi, phô mai, sữa chua.
• Trứng: Lòng đỏ trứng gà rất giàu vitamin nhóm B.
• Gan và nội tạng động vật: Gan bò, gan gà chứa hàm lượng rất cao.
• Thịt nạc: Thịt bò, thịt heo.
• Rau xanh lá đậm: Rau bina (bó xôi), súp lơ xanh.
• Ngũ cốc: Ngũ cốc nguyên cám hoặc ngũ cốc đã được tăng cường vitamin.

Riboflavin chịu nhiệt khá tốt nên ít bị phá hủy trong quá trình nấu nướng. Tuy nhiên, chất này lại hòa tan trong nước. Nếu bạn luộc rau và bỏ đi phần nước luộc, bạn sẽ làm mất đi một lượng lớn vitamin. Lời khuyên là bạn nên sử dụng cả nước luộc rau hoặc hấp thực phẩm.

Bên cạnh đó, riboflavin cực kỳ nhạy cảm với ánh sáng. Đây là lý do sữa tươi thường được đóng trong hộp giấy đục. Bạn không nên để các loại thực phẩm giàu vitamin B2 dưới ánh nắng mặt trời trực tiếp. Điều này sẽ làm vitamin phân hủy rất nhanh.

Dạng muối, hấp thu và cách uống

Trên thị trường, vitamin B2 thường có trong các viên uống tổng hợp vitamin nhóm B (B-complex). Hoặc chúng nằm trong các loại vitamin tổng hợp cho nhiều độ tuổi khác nhau. Chúng thường tồn tại dưới dạng riboflavin tự do hoặc dạng hoạt động là riboflavin 5′-phosphate. Cả hai dạng này đều được ruột hấp thu khá tốt. Khả năng hấp thu riboflavin ở một lần uống bị giới hạn. Cơ thể chỉ hấp thu khoảng 27 mg cho mỗi liều. Việc dùng liều quá cao trong một lần thường không mang lại lợi ích gì thêm.

Uống lúc nào? Bạn nên uống trong hoặc ngay sau bữa ăn. Thức ăn trong dạ dày giúp quá trình tiêu hóa chậm lại. Điều này giúp tăng cường sự hấp thu của vitamin B2 qua thành ruột. Khi dùng các sản phẩm bổ sung, bạn có thể thấy nước tiểu chuyển sang màu vàng huỳnh quang. Hiện tượng nước tiểu vàng khi bổ sung là bình thường. Đây chỉ là cách cơ thể đào thải lượng dư thừa, hoàn toàn không gây hại.

Lưu ý với bạn, các loại viên uống vitamin bổ sung là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Ai không nên dùng

Vitamin B2 tan trong nước nên khá an toàn khi dùng ở liều khuyến nghị. Tuy nhiên, một số đối tượng cần lưu ý:

• Người từng có tiền sử dị ứng với các viên uống bổ sung vitamin B2.
• Người đang dùng thuốc kháng sinh nhóm tetracycline. Vitamin B2 có thể làm giảm hấp thu của thuốc này. Hãy uống hai loại cách nhau ít nhất hai giờ.

Mặc dù vitamin B2 hiếm khi gây độc, bạn không nên tự ý dùng liều quá cao kéo dài. Việc dùng sai liều có thể gây mất cân bằng các vitamin nhóm B khác.

Khi nào phải đi khám

Không phải mọi tình trạng nứt mép đều do thiếu vitamin B2. Bạn cần đến gặp bác sĩ nếu gặp các trường hợp sau:

• Tình trạng nứt mép, lở loét miệng kéo dài hơn hai tuần dù đã ăn uống đủ chất.
• Vết lở lan rộng, có mủ hoặc gây đau đớn nhiều, cản trở việc ăn uống.
• Kèm theo các triệu chứng sốt cao, mệt mỏi suy nhược, hoặc sụt cân.

Mua và bảo quản vitamin B2

Khi mua tại nhà thuốc, bạn nên chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn nguyên tem mác. Ngày nay, nhiều nhà thuốc quản lý hạn sử dụng sản phẩm rất chuyên nghiệp. Họ sử dụng phần mềm hiện đại như của MONA Media. Do đó bạn có thể yên tâm về chất lượng và hạn dùng.

Bạn cần bảo quản viên uống ở nơi khô ráo, tránh ánh sáng trực tiếp. Riboflavin rất nhạy cảm và dễ bị phân hủy khi tiếp xúc với tia cực tím.

Đọc thêm:

• Dinh dưỡng & vitamin
• Kẽm gluconate: liều dùng, cách uống và tác dụng phụ
• Nghiên cứu dược liệu

Hỏi dược sĩ

Nước tiểu màu vàng sậm có nguy hiểm không?

Như mình đã chia sẻ, uống vitamin B2 làm nước tiểu vàng tươi là hiện tượng sinh lý bình thường. Lượng thừa được thận lọc ra ngoài nên không gây hại gì cho sức khỏe của bạn.

Trẻ em hay bị nhiệt miệng có nên uống B2 không?

Có thể bé bị thiếu vitamin B2 hoặc thiếu kẽm. Bạn nên tăng cường cho trẻ ăn trứng, uống sữa. Nếu vẫn không đỡ, hãy đưa trẻ đi khám để bác sĩ có chỉ định phù hợp.

Tôi có thể uống chung B2 với canxi được không?

Bạn có thể uống chung. Tuy nhiên, hợp lý nhất bạn nên uống vitamin nhóm B sau khi ăn sáng. Còn canxi thì uống vào buổi sáng nhưng có thể cách ra một chút để tránh cơ thể phải hấp thu quá nhiều chất cùng lúc.