Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ: cách đọc nhãn, chọn đúng, dùng an toàn

Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ là gì?

Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ là sản phẩm dùng để hỗ trợ chức năng cơ thể. Chúng giúp tạo trạng thái thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ bệnh. Sản phẩm thường được bào chế thành dạng viên nang, viên nén, bột hoặc nước. Chúng được phân liều cố định để người dùng dễ kiểm soát lượng đưa vào cơ thể mỗi ngày. Ban biên tập lưu ý rằng thực phẩm bảo vệ sức khoẻ không phải là thuốc. Chúng hoàn toàn không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Bạn chỉ dùng chúng như biện pháp hỗ trợ, không dùng thay thế đơn thuốc từ bác sĩ.

Phân biệt thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thực phẩm bổ sung và thuốc

Nhiều người dùng nhầm lẫn giữa ba nhóm sản phẩm này. Sự nhầm lẫn dễ dẫn đến việc dùng sai mục đích hoặc kỳ vọng quá cao. Bảng so sánh dưới đây sẽ giúp bạn nhìn nhận rõ ràng hơn.

Tiêu chí	Thuốc chữa bệnh	Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ	Thực phẩm bổ sung
Mục đích chính	Điều trị, phòng ngừa hoặc chẩn đoán bệnh.	Hỗ trợ chức năng, giảm nguy cơ mắc bệnh.	Bù đắp vi chất thiếu hụt trong bữa ăn.
Thành phần	Hoạt chất dược lý có tác dụng điều trị.	Chiết xuất dược liệu, vitamin hoặc enzym.	Vitamin và khoáng chất vi lượng cơ bản.
Chỉ định dùng	Bắt buộc theo đơn bác sĩ hoặc y lệnh.	Người dùng tự mua theo nhu cầu hỗ trợ.	Dùng hàng ngày như một loại thực phẩm.
Giấy phép cấp	Số đăng ký thuốc cấp bởi Cục Quản lý Dược.	Số công bố sản phẩm cấp bởi Cục An toàn thực phẩm.	Bản tự công bố sản phẩm từ phía công ty.

Bạn cần hiểu rõ bản chất sản phẩm để không lạm dụng chúng. Cơ thể luôn có giới hạn chịu đựng với mọi chất dinh dưỡng bổ sung. Không có sản phẩm nào hoàn toàn vô hại nếu bạn uống sai cách.

Cách đọc nhãn thực phẩm bảo vệ sức khoẻ chuẩn

Khả năng đọc nhãn giúp bạn tự bảo vệ mình trước vô số sản phẩm trên kệ hàng. Đây là kỹ năng rất quan trọng mà ai cũng nên biết.

Số công bố hợp quy

Sản phẩm hợp pháp phải in rõ số đăng ký bản công bố. Dòng chữ này thường nằm gần mã vạch hoặc phần đuôi nhãn mác. Cụm từ thường thấy là “Số ĐKSP” kèm dãy số và năm cấp phép. Bạn đừng mua sản phẩm thiếu thông tin này.

Thành phần định lượng chi tiết

Nhãn mác chuẩn luôn ghi rõ hàm lượng của từng hoạt chất. Chẳng hạn, mỗi viên chứa bao nhiêu miligam chiết xuất dược liệu. Nếu vỏ hộp chỉ ghi “chiết xuất thảo mộc” mà giấu nhẹm định lượng, bạn nên hết sức cẩn thận.

Dòng cảnh báo luật định

Bất kỳ nhãn chuẩn nào cũng phải in dòng cảnh báo theo luật định. Cụm từ “Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh” là bắt buộc. Nhãn mác uy tín còn hướng dẫn chi tiết về đối tượng sử dụng và cách bảo quản.

Dấu hiệu nhận biết quảng cáo sai luật

Các nội dung quảng cáo phóng đại đang gây hại cho rất nhiều người bệnh. Bạn cần nhận diện chiêu trò lừa đảo để bảo vệ túi tiền của mình.

• Dùng từ ngữ thổi phồng: Việc dùng các chữ hứa hẹn dứt điểm, hết bệnh hoàn toàn là sai luật. Sản phẩm bảo vệ sức khoẻ chỉ mang tính hỗ trợ.
• Mượn danh nghĩa y tế: Luật nghiêm cấm dùng hình ảnh cơ sở y tế hay bác sĩ để khuyên dùng sản phẩm.
• Thư cảm ơn dàn dựng: Nhiều nơi tự chế ra thư cảm ơn của bệnh nhân uống xong khỏi bệnh. Đây là hành vi lừa dối người tiêu dùng.
• Cam kết hoàn tiền: Lời hứa khỏi bệnh cấp tốc thường đánh vào tâm lý người bệnh đang hoang mang.

Bạn hãy tránh xa các sản phẩm quảng cáo dùng chiêu trò này. Sự tỉnh táo của bạn là lá chắn an toàn nhất.

Cách tra cứu số công bố trực tuyến

Bạn có thể tự kiểm tra giấy phép sản phẩm ngay trên điện thoại. Các bước tra cứu rất đơn giản và hoàn toàn miễn phí.

1. Truy cập trang web vfa.gov.vn của Cục An toàn thực phẩm.
2. Tìm mục tra cứu giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm.
3. Nhập tên công ty phân phối hoặc tên sản phẩm vào ô tìm kiếm.
4. Kiểm tra thông tin trên màn hình so với thông tin in trên vỏ hộp.

Nếu hệ thống báo không có dữ liệu, rất có thể sản phẩm đó chưa được cấp phép hợp lệ. Bạn tuyệt đối không uống các loại viên uống trôi nổi này.

6 nhóm thực phẩm bảo vệ sức khoẻ thường gặp

Sản phẩm trên thị trường thường được chia thành từng nhóm riêng biệt. Việc biết chức năng từng nhóm giúp bạn chọn đúng thứ cơ thể cần.

Nhóm hỗ trợ hệ tiêu hoá

Nhóm này chứa men vi sinh (probiotic), men tiêu hoá hoặc chất xơ hoà tan. Công dụng chính là cân bằng vi khuẩn đường ruột và giảm đầy hơi. Bạn phải uống men vi sinh đúng lúc để axit dạ dày không phá huỷ chúng.

Nhóm hỗ trợ xương khớp

Hoạt chất hay gặp nhất là glucosamine, chondroitin hoặc msm. Nhóm sản phẩm này giúp bôi trơn ổ khớp và làm chậm tiến trình thoái hoá sụn. Thời gian phát huy tác dụng thường kéo dài nên bạn cần kiên nhẫn.

Nhóm hỗ trợ bảo vệ gan

Sản phẩm thường dùng chiết xuất silymarin, diệp hạ châu hoặc cà gai leo. Chúng hỗ trợ hạ men gan và giải độc tế bào gan. Tuy nhiên, việc bỏ hẳn rượu bia mới là cách bảo vệ gan hợp lý nhất.

Nhóm hỗ trợ đường hô hấp

Chiết xuất xuyên tâm liên, lá thường xuân hay húng chanh rất phổ biến. Sản phẩm nhằm hỗ trợ làm loãng dịch nhầy và dịu cơn ho khan. Nếu bạn ho có đờm xanh đặc, bạn cần đi khám bác sĩ hô hấp ngay.

Nhóm hỗ trợ tuần hoàn máu

Ginkgo biloba và nattokinase là hai đại diện tiêu biểu hỗ trợ tuần hoàn máu não. Người có nguy cơ xuất huyết không được dùng chung chúng với thuốc chống đông máu.

Nhóm hỗ trợ sinh lý

Nữ giới hay tìm đến sâm tố nữ, nam giới hay dùng dâm dương hoắc. Các sản phẩm này chỉ có khả năng hỗ trợ tạm thời. Chúng không thể giải quyết dứt điểm các bệnh lý suy giảm nội tiết nghiêm trọng.

Những ai không nên tự ý dùng?

Sản phẩm hỗ trợ sức khoẻ không dành cho tất cả mọi người. Một vài nhóm người sau đây phải cực kỳ thận trọng.

• Người mang bệnh nền: Hoạt chất thảo mộc dễ gây tương tác chéo với thuốc điều trị tiểu đường, tim mạch hay huyết áp.
• Phụ nữ có thai và cho con bú: Thai nhi rất nhạy cảm với hoá chất. Người mẹ phải hỏi bác sĩ sản khoa trước khi uống bổ sung bất kỳ thứ gì.
• Trẻ nhỏ: Gan và thận của bé chưa hoàn thiện như người lớn. Mẹ không được bẻ đôi viên nang người lớn để cho bé uống.
• Người sắp phẫu thuật: Dầu cá, tỏi hay bạch quả có thể làm mất khả năng đông máu bình thường của cơ thể.

Việc hỏi ý kiến người có chuyên môn y khoa sẽ giúp bạn dùng sản phẩm hiệu quả và an toàn hơn hẳn.

Khi nào phải đi khám ngay?

Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ chỉ đóng vai trò dự phòng và hỗ trợ. Bạn cần biết điểm dừng để không bỏ lỡ thời gian vàng điều trị bệnh.

• Bệnh trạng không giảm nhẹ sau vài tuần kiên trì sử dụng viên uống hỗ trợ.
• Da nổi mẩn đỏ, ngứa ngáy cục bộ hoặc khó thở kéo dài.
• Bụng đau quặn, tiêu chảy không dứt hoặc da dẻ chuyển sang màu vàng.
• Cơ thể mệt lả đi, tim đập nhanh hồi hộp hoặc vết thương chảy máu khó cầm.

Lúc này, bạn hãy mang vỏ hộp đang dùng đến gặp bác sĩ chuyên khoa. Thông tin trên nhãn sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán đúng và can thiệp nhanh chóng.

Xem thêm:

• Nhà thuốc và mua đúng
• Dinh dưỡng và vitamin
• Bệnh thường gặp
• Curcumin trong nghệ: hấp thu kém và cách dùng có bằng chứng
• Dược liệu
• Nghiên cứu dược liệu