Curcumin trong nghệ: hấp thu kém và cách dùng có bằng chứng

Chào bạn, mình là Dược sĩ Lê Thu Hà. Tại quầy thuốc, mình nhận được rất nhiều câu hỏi về curcumin. Rất nhiều cô chú mua bột nghệ về uống mỗi sáng. Họ hy vọng cải thiện sức khỏe dạ dày và xương khớp. Tuy nhiên, curcumin trong nghệ lại có một nhược điểm lớn là hấp thu rất kém vào máu. Trong bài viết này, mình sẽ giải thích chi tiết curcumin là gì. Mình cũng sẽ hướng dẫn bạn cách chọn dùng curcumin sao cho có bằng chứng khoa học rõ ràng.

Curcumin là gì và khác gì với bột nghệ?

Curcumin là một hợp chất polyphenol tự nhiên. Nó được chiết xuất từ củ nghệ vàng. Tên khoa học của cây nghệ là Curcuma longa. Nghệ đã được dùng từ hàng ngàn năm nay trong dân gian. Người xưa thường giã nghệ tươi hoặc phơi khô tán bột để làm gia vị và vị thuốc. Tuy nhiên, bột nghệ thông thường chỉ chứa khoảng ba phần trăm curcumin. Phần lớn còn lại chủ yếu là tinh bột, chất xơ và tinh dầu nghệ.

Điều này có nghĩa là bạn ăn rất nhiều nghệ cũng chưa chắc nạp đủ lượng curcumin cần thiết. Hơn nữa, việc ăn lượng lớn bột nghệ có thể gây nóng trong người. Tinh dầu nghệ chưa được loại bỏ dễ gây kích ứng dạ dày. Do đó, các sản phẩm bảo vệ sức khỏe hiện nay thường dùng chiết xuất curcumin tinh khiết. Các chiết xuất này đã được loại bỏ tạp chất và tinh dầu.

Lưu ý quan trọng: Các sản phẩm chứa curcumin trên thị trường thường là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ. Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Bạn cần hiểu rõ điều này để không kỳ vọng quá mức.

Tại sao curcumin lại hấp thu kém?

Curcumin nguyên bản có một điểm yếu lớn là sinh khả dụng rất thấp. Sinh khả dụng là tỷ lệ chất được cơ thể hấp thu và sử dụng. Khi bạn uống curcumin vào, lượng chất này đi được vào máu là rất ít. Phần lớn nó không tan trong nước của dịch vị dạ dày. Sau đó, nó lại nhanh chóng bị chuyển hóa tại gan. Cuối cùng, nó bị đào thải ra ngoài qua phân và nước tiểu trước khi kịp phát huy tác dụng.

Để giải quyết bài toán khó này, khoa học hiện đại đã nghiên cứu ra nhiều công nghệ mới. Có hai cách phổ biến nhất để tăng độ hấp thu của curcumin.

• Kết hợp với piperine: Piperine là hoạt chất chính chiết xuất từ hạt tiêu đen. Các thử nghiệm lâm sàng nhỏ cho thấy piperine giúp tăng hấp thu curcumin lên đến hàng chục lần. Nó làm chậm quá trình chuyển hóa curcumin ở gan. Nhờ đó, curcumin tồn tại trong máu lâu hơn.
• Dùng dạng nano curcumin: Công nghệ nano giúp phân nhỏ kích thước hạt curcumin xuống mức siêu vi. Kích thước siêu nhỏ giúp nó dễ dàng chui qua các lỗ rỗng của màng ruột. Từ đó, nó đi thẳng vào máu tốt hơn hẳn dạng hạt to thông thường.

Bằng chứng về curcumin trong viêm khớp gối

Rất nhiều người lớn tuổi tìm đến curcumin để hỗ trợ giảm đau xương khớp. Vậy thực tế bằng chứng khoa học đang nói gì về vấn đề này?

Trong các nghiên cứu ống nghiệm, curcumin thể hiện đặc tính chống viêm rất mạnh. Nó ức chế các enzyme gây viêm nhiễm trong cơ thể. Khi thử nghiệm trên động vật, việc dùng curcumin giúp giảm rõ rệt tình trạng sưng tại các khớp. Mức độ tổn thương sụn cũng có phần chậm lại.

Trên người, một số thử nghiệm lâm sàng nhỏ đã được thực hiện. Những bệnh nhân bị viêm khớp gối được cho dùng chiết xuất curcumin trong khoảng ba tháng. Kết quả ghi nhận họ có mức độ giảm đau tốt hơn nhóm chỉ dùng viên giả dược. Tuy nhiên, chúng ta vẫn cần thêm các thử nghiệm lâm sàng đủ lớn trên người. Các nghiên cứu hiện tại chưa đủ để khẳng định nó thay thế hoàn toàn thuốc giảm đau tây y.

Cách dùng thường gặp trong tài liệu

Theo trang MedlinePlus Herbs and Supplements, liều dùng của curcumin thay đổi tùy thuộc vào dạng bào chế. Bạn không nên tự ý dùng liều quá cao so với khuyến cáo. Hãy tham khảo bảng dưới đây để hình dung rõ hơn.

Dạng bào chế	Liều lượng tham khảo	Lưu ý cách dùng
Bột nghệ thông thường	Một đến hai gam mỗi ngày	Chủ yếu dùng làm gia vị trong bữa ăn hàng ngày.
Chiết xuất curcumin chuẩn hóa	Năm trăm miligam, dùng hai lần mỗi ngày	Nên uống trong hoặc ngay sau bữa ăn.
Nano curcumin	Thay đổi theo từng nhà sản xuất	Do độ hấp thu cao, bạn phải tuân thủ đúng hướng dẫn trên nhãn.

Bạn cần nhớ rằng curcumin là một chất tan trong chất béo. Do đó, bạn nên uống nó cùng với một bữa ăn có chứa một chút dầu mỡ. Dầu mỡ sẽ làm dung môi hòa tan, giúp cơ thể hấp thu curcumin qua ruột tốt hơn nhiều.

Bạn chỉ nên dùng đúng liều lượng theo hướng dẫn trên bao bì sản phẩm. Không được tự ý uống quá liều lượng quy định để mong có tác dụng nhanh chóng.

Ai không nên dùng curcumin?

Mặc dù có nguồn gốc tự nhiên và khá lành tính, curcumin không dành cho tất cả mọi người. Dưới đây là những nhóm đối tượng cần đặc biệt tránh.

• Người bị sỏi mật: Curcumin có khả năng kích thích túi mật co bóp mạnh. Nếu bạn đang có sỏi mật, việc túi mật co bóp có thể gây ra những cơn đau dữ dội.
• Người chuẩn bị phẫu thuật: Curcumin có tác dụng làm loãng máu ở mức độ nhẹ. Bạn cần ngừng sử dụng chất này ít nhất hai tuần trước khi lên bàn mổ.
• Người đang dùng thuốc chống đông: Sự kết hợp này cộng gộp tác dụng loãng máu. Bạn có thể gặp nguy cơ chảy máu bất ngờ. Bạn bắt buộc phải hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
• Phụ nữ có thai và cho con bú: Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng đủ lớn trên người để khẳng định độ an toàn của chiết xuất curcumin.

Khi nào phải đi khám?

Bạn không nên lạm dụng thảo dược để trì hoãn việc đi khám bệnh. Hãy đến bệnh viện ngay nếu bạn gặp các dấu hiệu đỏ sau đây.

• Khớp gối sưng nóng, đỏ, và đau dữ dội không hề thuyên giảm.
• Bạn bị đau dạ dày nặng hơn hoặc có biểu hiện nôn ra máu tươi.
• Cơ thể có dấu hiệu vàng da, vàng mắt hoặc đau tức vùng gan.
• Bạn bị chảy máu chân răng liên tục hoặc có vết bầm tím bất thường nổi trên da.

Tương tác thuốc

Curcumin có thể tương tác với một số loại thuốc tây đang lưu hành. Mình từng gặp bệnh nhân hốt hoảng vì bị bầm tím tay chân. Hóa ra bác ấy uống chung curcumin liều cao với thuốc làm loãng máu. Các thuốc chống đông máu như aspirin, warfarin rất dễ bị tương tác. Curcumin làm tăng mạnh tác dụng của các thuốc này. Hậu quả là bạn rất dễ bị xuất huyết dưới da hoặc chảy máu dạ dày.

Bên cạnh đó, nó cũng có khả năng tương tác với thuốc trị bệnh tiểu đường. Việc dùng chung có thể làm đường huyết của bạn giảm xuống mức quá thấp. Bạn có thể bị chóng mặt, xây xẩm, đổ mồ hôi hột. Do vậy, nếu đang uống bất kỳ loại thuốc tây nào, bạn luôn cần chủ động báo cho bác sĩ.

Mua và bảo quản

Thị trường hiện nay tràn ngập các loại sản phẩm curcumin. Bạn nên ưu tiên chọn mua ở những nhà thuốc lớn và uy tín. Các quầy thuốc có trang bị máy lạnh sẽ giúp bảo quản sản phẩm ổn định hơn. Một số nhà thuốc hiện đại thường dùng phần mềm quản lý như của MONA Software để theo dõi. Nhờ đó, bạn sẽ tránh được nguy cơ mua nhầm phải hàng tồn kho quá hạn.

Khi mua về nhà, bạn hãy để lọ sản phẩm ở nơi khô ráo, thoáng mát. Tránh để ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào vỏ hộp. Hãy nhớ đậy thật kín nắp lọ ngay sau mỗi lần lấy viên uống ra ngoài.

Đọc thêm:

• Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ
• Nattokinase: có thật sự chống đột quỵ như quảng cáo
• Nghiên cứu dược liệu

Hỏi dược sĩ

Curcumin có gây nóng trong người không?

Bản thân curcumin dưới dạng chiết xuất tinh khiết không hề gây nóng. Tuy nhiên, nếu bạn dùng trực tiếp bột nghệ, bạn có nguy cơ bị nóng. Đó là do lượng tinh dầu nghệ chưa được tách bỏ gây kích ứng cơ thể.

Mình có thể uống curcumin liên tục hàng ngày được không?

Với liều lượng khuyến cáo trên nhãn, bạn có thể dùng kéo dài trong vài tháng. Mặc dù vậy, bạn vẫn nên thiết kế những khoảng nghỉ giữa các đợt dùng. Ví dụ bạn uống liên tục ba tháng rồi nghỉ một tháng không uống. Điều này giúp gan không bị quá tải.

Trẻ em có uống được curcumin không?

Khuyến cáo chuyên môn hiện tại là không nên tự ý cho trẻ em dùng. Cơ thể trẻ nhỏ đang trong giai đoạn phát triển, chức năng gan chưa hoàn thiện. Trừ khi bác sĩ nhi khoa trực tiếp chỉ định, bạn không nên cho trẻ uống.