Nattokinase: có thật sự chống đột quỵ như quảng cáo

Chào bạn, mình là Dược sĩ Lê Thu Hà. Suốt 12 năm tư vấn tại nhà thuốc, mình gặp nhiều cô chú tìm mua nattokinase. Mọi người truyền tai nhau đây là cách tan cục máu đông nhanh chóng. Nhiều người thậm chí tự ý bỏ thuốc huyết áp để dùng nó. Tuy nhiên, sự thật y khoa về hoạt chất này là gì? Liệu nattokinase có thật sự mang lại kết quả như lời đồn đại? Trong bài viết này, ban biên tập Dược Liệu Việt sẽ cùng bạn phân tích rõ ràng dựa trên bằng chứng y khoa.

Nattokinase là gì? Thành phần từ đậu nành lên men

Nattokinase là một enzyme được chiết xuất từ natto. Natto là món ăn truyền thống của Nhật Bản làm từ đậu nành lên men. Mặc dù có tên gọi đuôi là “kinase”, nó thực chất là một protease serine. Đây là nhóm enzyme có khả năng phân giải các liên kết protein. Khi uống vào cơ thể, nó tác động lên các cấu trúc protein trong máu.

Người Nhật đã ăn natto hàng ngàn năm như một phần bữa ăn hàng ngày. Quá trình lên men bằng vi khuẩn Bacillus subtilis giúp tạo ra enzyme nattokinase. Tuy nhiên, hàm lượng nattokinase trong thức ăn thường không ổn định. Nó phụ thuộc rất nhiều vào thời gian ủ và điều kiện nhiệt độ. Do đó, nattokinase dùng cho sức khỏe thường được bào chế thành dạng thực phẩm bảo vệ sức khoẻ.

Nattokinase không thuộc nhóm dưỡng chất thiết yếu như vitamin hay khoáng chất, mà là một hoạt chất hỗ trợ với cơ chế sinh học riêng. Khi dùng dạng viên uống, hàm lượng nattokinase được đo lường bằng đơn vị FU (Fibrinolytic Units). Đây là đơn vị tiêu chuẩn đánh giá khả năng tiêu sợi huyết của enzyme này.

Về cấu trúc, nattokinase là một phân tử protein có kích thước tương đối lớn. Việc một protein nguyên vẹn đi qua niêm mạc ruột vào máu là không hề đơn giản. Đa phần protein khi vào dạ dày sẽ bị phân hủy bởi axit. Do đó, các nhà sản xuất thường dùng công nghệ bao phim kháng dịch vị. Lớp vỏ này bảo vệ viên thuốc khỏi môi trường dạ dày và giải phóng enzyme tại ruột non.

Điều quan trọng là tác dụng đo trong ống nghiệm khác với tác dụng trên cơ thể. Môi trường trong cơ thể con người phức tạp hơn rất nhiều. Vì vậy, để hiểu đúng, chúng ta cần xem xét sâu hơn các tài liệu nghiên cứu y khoa hiện hành.

Nghiên cứu hiện đại nói gì về nattokinase?

Cơ chế chính của nattokinase được nghiên cứu là khả năng phân giải fibrin. Fibrin là cấu trúc lưới protein tham gia hình thành cục máu đông. Khi mạng lưới này hình thành quá mức, nó có thể gây tắc mạch máu. Điều này dẫn đến nguy cơ nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim nguy hiểm.

Trong môi trường ống nghiệm, nattokinase cho thấy khả năng tiêu sợi huyết hiệu quả. Nó hoạt động bằng cách phân cắt trực tiếp cấu trúc của sợi fibrin. Đồng thời, nó có thể hỗ trợ kích hoạt plasminogen thành plasmin. Plasmin vốn là enzyme tự nhiên của cơ thể giúp làm tan cục máu đông. Ngoài ra, nattokinase còn giúp giảm lượng chất ức chế đông máu.

Tuy nhiên, những kết quả này chủ yếu thu được ở mức độ ống nghiệm và động vật. Các thử nghiệm lâm sàng trên người hiện tại vẫn còn ở quy mô nhỏ. Kết quả từ các nghiên cứu này chưa đủ lớn để xác nhận hiệu quả một cách chắc chắn. Một số ghi nhận sự thay đổi nhẹ của chỉ số đông máu trong phòng thí nghiệm. Nhưng điều này không đủ để thay thế các loại thuốc điều trị chuyên biệt.

Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Bạn không thể dùng nattokinase để tự điều trị các bệnh lý tim mạch nguy hiểm. Nó chỉ đóng vai trò hỗ trợ kết hợp với chế độ ăn uống khoa học. Bạn vẫn cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa tim mạch.

Trong thực tế lâm sàng, các bằng chứng về nattokinase chỉ dừng ở mức độ thử nghiệm nhỏ. Những tổ chức lớn như WHO chưa đưa hoạt chất này vào phác đồ chuẩn trị đột quỵ. Việc sử dụng cần có sự tư vấn rõ ràng và thận trọng từ nhân viên y tế.

Nattokinase có thật sự chống đột quỵ như quảng cáo?

Lầm tưởng lớn nhất tại nhà thuốc là nattokinase dùng thay thuốc chống đông máu tây y. Nhiều bệnh nhân rung nhĩ hoặc từng đặt stent đã tự ý ngưng dùng Aspirin. Họ chuyển sang dùng nattokinase vì sợ tác dụng phụ lâu dài của thuốc tây. Đây là một quyết định vô cùng nguy hiểm và đe dọa trực tiếp tính mạng.

Thuốc tây y được phát triển qua quá trình nghiên cứu nghiêm ngặt hàng thập kỷ. Chúng có liều lượng tính toán chính xác dựa trên tình trạng từng người. Nattokinase không thể cung cấp khả năng bảo vệ tim mạch mạnh mẽ và ổn định như thuốc. Việc bỏ thuốc tây có thể gây hình thành huyết khối cấp tính rất nhanh chóng.

Mình từng gặp một chú khách hàng 60 tuổi đang dùng thuốc chống đông máu. Chú tự ý mua thêm nattokinase uống cùng vì nghĩ thảo dược lành tính. Một thời gian sau, chú bị chảy máu cam liên tục không cầm được. Khi xét nghiệm, chỉ số máu của chú đã vượt xa ngưỡng an toàn cho phép. Sự kết hợp này đã làm tăng nguy cơ xuất huyết một cách nghiêm trọng.

Nattokinase không thể thay thế phác đồ điều trị đột quỵ của bác sĩ y khoa. Việc tự ý kết hợp với thuốc huyết áp hoặc thuốc chống đông máu có thể gây xuất huyết nguy hiểm. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ trực tiếp điều trị trước khi dùng thêm bất kỳ sản phẩm nào.

Đột quỵ liên quan đến rất nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau trong cơ thể. Ngoài cục máu đông, nó còn phụ thuộc vào huyết áp, mỡ máu và đường huyết. Dựa vào duy nhất một loại thực phẩm bảo vệ sức khoẻ là điều không nên. Bạn cần quản lý toàn diện các chỉ số sinh tồn của cơ thể hàng ngày.

Cách dùng thường gặp và đơn vị FU

Liều lượng của nattokinase trong các tài liệu thường được tính bằng đơn vị FU. Ký hiệu FU viết tắt của Fibrinolytic Units, đo lường khả năng phân giải sợi huyết. Nó không được tính bằng miligam như các hợp chất thông thường. Một liều dùng phổ biến được khuyến cáo thường rơi vào khoảng 2000 FU mỗi ngày.

Trên thị trường, các sản phẩm có hàm lượng rất đa dạng từ 1000 đến 3000 FU. Bạn không nên chọn loại có chỉ số quá cao nếu không có chỉ định. Hàm lượng cao có thể làm tăng nguy cơ chảy máu nếu cơ thể không có nhu cầu. Việc chọn liều phù hợp cần dựa trên tình trạng sức khỏe cá nhân của bạn.

Vì là một enzyme tiêu hóa protein, bạn không nên uống nattokinase ngay sau bữa ăn. Enzyme này dễ bị hòa lẫn với thức ăn và tham gia tiêu hóa protein trong dạ dày. Do đó, cách dùng hợp lý nhất là uống khi bụng rỗng. Bạn có thể uống trước khi ăn 30 phút hoặc sau bữa ăn 2 giờ đồng hồ.

Một điểm cần chú ý khi đọc nhãn là thành phần vitamin K2 trong sản phẩm. Quá trình lên men natto tạo ra nhiều vitamin K2 hỗ trợ quá trình đông máu. Với người đang dùng thuốc kháng vitamin K, việc nạp vitamin K2 sẽ làm mất tác dụng thuốc. Hãy tìm mua những sản phẩm có ghi rõ nhãn “Vitamin K2 free”.

Ai không nên dùng nattokinase?

Dù có nguồn gốc thiên nhiên, nattokinase vẫn có những chống chỉ định rất nghiêm ngặt. Những người đang dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu như Aspirin hay Clopidogrel tuyệt đối tránh dùng chung. Sự kết hợp này dễ gây ra xuất huyết đường tiêu hóa hoặc chảy máu không cầm được.

Bệnh nhân mắc các chứng rối loạn đông máu như bệnh Hemophilia cũng không được sử dụng. Cơ thể họ vốn đã khó tự cầm máu, việc dùng thêm enzyme tiêu sợi huyết rất rủi ro. Phụ nữ có thai và cho con bú cũng là nhóm đối tượng không nên tự ý sử dụng nattokinase. Các dữ liệu an toàn cho nhóm này hiện tại vẫn còn rất hạn chế.

Người chuẩn bị phẫu thuật cần ngưng mọi sản phẩm ảnh hưởng đông máu trước hai tuần. Việc duy trì dùng có thể gây mất máu nhiều trong phòng mổ. Người có tiền sử xuất huyết não hoặc đang loét dạ dày tá tràng chảy máu cũng cấm dùng. Việc dùng thêm nattokinase lúc này sẽ làm tổn thương mạch máu nặng nề hơn.

Khi nào phải đi khám

Sử dụng bất kỳ sản phẩm nào tác động đến tuần hoàn máu cũng cần theo dõi sát. Nếu bạn gặp các triệu chứng sau, hãy đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

• Bạn bị chảy máu cam, chảy máu chân răng liên tục không thể tự cầm lại được.
• Phân xuất hiện màu đen như bã cà phê hoặc đi tiểu có biểu hiện lẫn máu đỏ.
• Xuất hiện nhiều mảng bầm tím dưới da lan rộng dù không hề xảy ra va đập nào.
• Cảm thấy chóng mặt, xây xẩm, đau đầu dữ dội hoặc có dấu hiệu tụt huyết áp.

Mua và bảo quản đúng cách

Khi tìm mua các sản phẩm hỗ trợ tim mạch, bạn nên chọn nơi bán uy tín. Tránh mua hàng trôi nổi không rõ nguồn gốc xuất xứ trên mạng xã hội. Bạn cần ưu tiên các sản phẩm đã được cơ quan chức năng kiểm duyệt và cấp phép lưu hành. Hiện nay nhiều nhà thuốc triển khai SEO cho website nhà thuốc rất bài bản. Nhờ đó, người mua dễ dàng tìm thấy và kiểm chứng thông tin minh bạch trên mạng.

Enzyme nattokinase cực kỳ nhạy cảm với sự thay đổi của nhiệt độ và độ ẩm. Bạn hãy bảo quản lọ sản phẩm ở nơi khô mát, nhiệt độ không quá 30 độ C. Tránh để sản phẩm ở khu vực bếp nóng hoặc cốp xe máy hấp nhiệt. Luôn đậy nắp kín sau khi lấy viên thuốc ra sử dụng hàng ngày.

Đọc thêm:

• Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ
• Curcumin trong nghệ: hấp thu kém và cách dùng có bằng chứng
• Nghiên cứu dược liệu

Hỏi dược sĩ

Nattokinase có thể thay thế Aspirin trong phác đồ không?

Không. Aspirin là thuốc chống kết tập tiểu cầu có bằng chứng lâm sàng rất rõ ràng. Nattokinase chỉ là sản phẩm hỗ trợ và không có khả năng bảo vệ tương đương. Bạn tuyệt đối không được tự ý ngừng dùng Aspirin nếu không có sự đồng ý của bác sĩ.

Nên uống nattokinase vào buổi sáng hay tối trước khi ngủ?

Nhiều người cho rằng uống buổi tối giúp phòng ngừa huyết khối hình thành vào rạng sáng. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng đủ lớn để khẳng định điều kiện này. Quan trọng nhất là bạn cần uống đều đặn hàng ngày và uống vào lúc bụng đói.

Tăng liều lên 4000 FU có mang lại hiệu quả nhanh hơn không?

Việc tự ý tăng liều không giúp cục máu đông tan nhanh hơn một cách an toàn. Ngược lại, hàm lượng FU cao làm tăng đáng kể rủi ro chảy máu ẩn trong cơ thể. Bạn chỉ nên dùng liều duy trì khoảng 2000 FU trừ khi bác sĩ có chỉ định khác.