Đến nội dung chính
Dược Liệu Việtdo dược sĩ biên soạn
Tìm kiếm

Thông tin tham khảo do dược sĩ biên soạn và đọc lại, có nguồn kiểm chứng, không thay thế tư vấn y tế trực tiếp.

Bệnh thường gặp

Uống ích mẫu bao lâu thì có kinh và khi nào phải đi khám

Uống ích mẫu bao lâu thì có kinh

Rất nhiều bạn gái đến nhà thuốc hỏi mình uống ích mẫu bao lâu thì có kinh. Chậm kinh làm chị em vô cùng lo lắng. Mọi người thường nghĩ ngay đến việc mua thảo dược về uống. Tuy nhiên, thời gian để thấy hiệu quả lại phụ thuộc vào cơ địa mỗi người. Không có một mốc thời gian cố định nào cho tất cả mọi người. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết tình trạng của bạn. Mình sẽ chia sẻ góc nhìn y khoa chuẩn xác. Bạn sẽ hiểu rõ hơn về nguyên nhân gây chậm kinh. Hãy đọc thật kỹ trước khi quyết định sử dụng. Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Ích mẫu là gì và hoạt chất chính

Ích mẫu có tên khoa học là ích mẫu Leonurus japonicus (Wikipedia). Dược liệu này thuộc họ hoa môi quen thuộc. Người ta sử dụng phần trên mặt đất của cây. Cây thường được thu hái lúc đang ra hoa rộ. Lúc này hàm lượng hoạt chất đạt mức cao nhất. Thành phần hóa học chính là leonurine và stachydrine. Nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy chúng có tác dụng sinh học. Chúng tác động trực tiếp lên cơ trơn tử cung. Từ đó giúp tăng cường sự co bóp tử cung. Tác dụng này giải thích phần nào công dụng điều kinh. Cây mọc hoang dại nhiều ở các bãi sông. Bạn có thể dễ dàng nhận ra chúng ở nông thôn. Nhiều nghiên cứu hiện đại đã phân tích kỹ thành phần cây này. Bằng chứng khoa học chủ yếu ở mức ống nghiệm và động vật. Số liệu trên người vẫn còn khá hạn chế.

Hình ảnh cây ích mẫu trong tự nhiên
Hình ảnh cây ích mẫu trong tự nhiên

Dân gian dùng ích mẫu như thế nào?

Trong y học cổ truyền, vị thuốc này có vị cay và đắng. Tính của nó hơi hàn, không nóng. Nó quy kinh tâm bào và kinh can. Công dụng chính là hoạt huyết và điều kinh. Dân gian thường dùng để chữa chứng kinh nguyệt không đều, một trong những Bệnh thường gặp ở phụ nữ. Nhiều người dùng khi bị bế kinh hoặc đau bụng kinh. Một số trường hợp ứ máu sau sinh cũng dùng. Dạng bào chế truyền thống là sắc lấy nước uống. Có người lại nấu thành dạng cao đặc để dùng dần. Liều dùng thường gặp là mười đến ba mươi gam mỗi ngày. Tuy nhiên, không có mốc ngày chắc chắn để thấy tác dụng. Mọi thứ chỉ dựa trên kinh nghiệm truyền miệng qua nhiều đời. Chưa có thử nghiệm lâm sàng đủ lớn trên người. Bạn không nên tự ý dùng bừa bãi khi chưa rõ nguyên nhân. Việc tự ý dùng có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe.

Uống ích mẫu bao lâu thì có kinh? Góc nhìn y khoa

Đây là câu hỏi quen thuộc mình gặp rất nhiều ở nhà thuốc. Câu trả lời thật lòng là không có mốc thời gian cố định. Sự đáp ứng phụ thuộc rất lớn vào cơ địa từng người. Tình trạng bệnh lý nền cũng quyết định kết quả. Có bạn dùng vài ngày đã thấy kinh nguyệt quay lại. Có bạn kiên trì uống cả tháng vẫn bặt vô âm tín. Mình từng gặp một cô bệnh nhân khoảng sáu mươi tuổi. Cô ra quầy phàn nàn uống ích mẫu ba tuần không thấy kinh lại. Cô cứ tưởng bị rối loạn tiền mãn kinh. Mình lập tức khuyên cô đi khám phụ khoa. Kết quả siêu âm hóa ra cô bị u xơ tử cung lớn. Bạn thấy đấy, thảo dược không phải phép màu. Bạn phải thử thai trước khi uống bất cứ thứ gì. Nếu có thai mà uống thì cực kỳ nguy hiểm. Nó có thể gây sảy thai ngay lập tức. Bằng chứng khoa học chủ yếu ở mức ống nghiệm và động vật, bạn có thể tham khảo trên PubMed. Mức bằng chứng cho việc dùng kéo dài chỉ ở mức thử nghiệm lâm sàng nhỏ. Do đó, bạn không nên mù quáng tin tưởng.

Nguyên nhân gây chậm kinh phổ biến

Chậm kinh không đơn giản chỉ do cơ thể bị nóng trong. Có rất nhiều nguyên nhân bệnh lý phức tạp phía sau. Nguyên nhân thường gặp nhất chính là bạn đã có thai. Bạn phải mua que thử thai ngay lập tức. Đừng vội uống thuốc khi chưa loại trừ khả năng mang thai. Hội chứng buồng trứng đa nang cũng rất phổ biến hiện nay. Hội chứng này hay gọi tắt là PCOS. Bệnh này làm buồng trứng không thể rụng trứng đều đặn. Nó gây rối loạn nội tiết tố nghiêm trọng. Rối loạn tuyến giáp là một nguyên nhân phổ biến khác. Tuyến giáp hoạt động kém làm chu kỳ kinh nguyệt bị rối loạn. Căng thẳng kéo dài cũng làm hormone thay đổi thất thường. Chế độ ăn kiêng quá kham khổ gây thiếu hụt dinh dưỡng trầm trọng. Khi thiếu chất, cơ thể sẽ tự động ngừng rụng trứng để bảo vệ. Một số loại thuốc tây y cũng gây tác dụng phụ trễ kinh. Bạn cần tìm đúng nguyên nhân mới giải quyết triệt để được. Đừng vội vàng đổ lỗi cho cơ thể của mình.

Bạn phải luôn thử thai bằng que thử trước khi dùng bất kỳ sản phẩm điều kinh nào. Việc uống ích mẫu khi đang có thai là cực kỳ nguy hiểm và có thể gây sảy thai.

Hiểu về chu kỳ kinh nguyệt bình thường

Một chu kỳ kinh nguyệt bình thường kéo dài từ hai mươi tám đến ba mươi lăm ngày. Máu kinh ra trong khoảng ba đến bảy ngày là ổn định. Lượng máu mất đi thường khoảng năm mươi đến tám mươi mililit. Hai hormone quan trọng nhất là estrogen và progesterone. Chúng phối hợp nhịp nhàng để điều hòa chu kỳ rụng trứng. Nửa đầu chu kỳ, estrogen giúp niêm mạc tử cung dày lên. Đến giữa chu kỳ, trứng rụng dưới tác động của hormone. Sau đó, progesterone tăng lên để chuẩn bị đón trứng làm tổ. Nếu trứng không thụ tinh, nội tiết tố sẽ sụt giảm đột ngột. Sự sụt giảm này làm lớp niêm mạc bong ra. Từ đó tạo thành máu kinh chảy ra ngoài cơ thể. Bất kỳ sự xáo trộn nội tiết nào cũng gây chậm kinh. Việc bổ sung thảo dược chỉ tác động một phần nhỏ. Chữa bệnh phải chữa từ gốc rễ vấn đề.

Mô hình tử cung và buồng trứng
Mô hình tử cung và buồng trứng

Ai không nên dùng ích mẫu

Không phải cơ địa ai cũng phù hợp với dược liệu này. Đối tượng tuyệt đối cấm sử dụng là phụ nữ đang mang thai. Hoạt chất trong cây kích thích co bóp tử cung rất mạnh. Nguy cơ sảy thai hoặc sinh non là cực kỳ cao. Người bị rong kinh nặng cũng không được dùng. Nó có thể làm máu kinh chảy ồ ạt hơn nữa. Người có thể trạng tỳ vị hư hàn cần tránh xa. Uống vào dễ gây lạnh bụng, lúc đó bạn lại phải lo lắng bị tiêu chảy nên uống gì. Trẻ em gái chưa bước vào tuổi dậy thì không nên dùng. Cơ thể các em chưa phát triển hoàn thiện. Bạn gái bị dị ứng với các thành phần của cây hoa môi cũng cấm dùng. Người đang bị chảy máu cấp tính ở bất kỳ bộ phận nào. Phụ nữ đang cho con bú cần cực kỳ thận trọng. Nên phải hỏi ý kiến bác sĩ chuyên khoa. Đừng tự ý mua lá khô về sắc uống ở nhà. Điều đó tiềm ẩn rất nhiều rủi ro khó lường.

Tương tác thuốc cần lưu ý

Ích mẫu có thể tương tác xấu với nhiều loại thuốc tây. Bạn đừng bao giờ uống chung với thuốc chống đông máu. Nó làm tăng nguy cơ chảy máu ồ ạt vô cùng nguy hiểm. Thuốc điều trị huyết áp cao cũng cần cẩn thận. Việc dùng chung có thể làm huyết áp tụt giảm quá mức. Thuốc an thần khi kết hợp sẽ gây buồn ngủ sâu. Bạn nên giãn cách thời gian uống các loại thuốc này. Nên cách nhau ít nhất hai giờ đồng hồ. Hãy trung thực báo cho bác sĩ các loại thuốc bạn đang dùng. Đừng giấu giếm thông tin y khoa quan trọng này. Kể cả thực phẩm chức năng đang dùng cũng cần liệt kê chi tiết. Hãy tham khảo thêm tương tác thuốc tại MedlinePlus Herbs and Supplements. An toàn sức khỏe luôn phải đặt lên ưu tiên cao nhất.

Khi nào phải đi khám phụ khoa

Nhiều bạn gái cứ chần chừ không chịu đi khám bác sĩ. Bạn cố chấp uống hết loại thuốc này đến loại thuốc khác. Đây là một sai lầm y khoa rất tai hại. Bạn cần đến gặp bác sĩ sản khoa ngay lập tức. Nhất là khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm. Đừng tự làm bác sĩ điều trị tại nhà.

  • Trễ kinh liên tục quá ba tháng mà không hề có thai.
  • Đau vùng bụng dưới dữ dội, cơn đau có tính xoắn vặn.
  • Máu kinh ra nhiều bất thường, kéo dài hơn bảy ngày liên tiếp.
  • Kèm theo sốt cao, ớn lạnh, khí hư tiết ra có mùi hôi.

Bác sĩ sẽ tiến hành siêu âm ổ bụng cẩn thận. Họ sẽ cho bạn làm xét nghiệm nội tiết tố máu. Từ đó mới chẩn đoán chính xác nguyên nhân gốc rễ. Hãy tin tưởng vào y học hiện đại.

Dược sĩ tư vấn sức khỏe phụ khoa
Dược sĩ tư vấn sức khỏe phụ khoa

Các dạng bào chế của ích mẫu trên thị trường

Hiện nay có rất nhiều dạng sản phẩm trên quầy thuốc. Dạng cao lỏng là truyền thống và phổ biến nhất. Ưu điểm của nó là giữ nguyên được hương vị. Tuy nhiên, mùi vị đắng gắt làm nhiều người e ngại. Dạng viên nang cứng ra đời để giải quyết việc này. Bạn chỉ cần uống với nước lọc rất tiện lợi. Dạng trà túi lọc phù hợp cho người thích nhâm nhi. Dạng viên hoàn cứng cũng được sản xuất khá nhiều. Mỗi dạng có ưu điểm và nhược điểm riêng biệt. Cao lỏng thì hấp thu nhanh vào máu hơn. Viên nang thì dễ mang theo khi đi làm. Bạn hãy chọn loại phù hợp với thói quen sinh hoạt. Điều quan trọng nhất vẫn là sự kiên trì sử dụng. Đừng mua loại trôi nổi không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Thực đơn dinh dưỡng hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt

Ngoài việc dùng thảo dược, dinh dưỡng đóng vai trò cốt lõi. Bạn cần ăn uống đầy đủ các nhóm chất thiết yếu. Nhóm sắt vô cùng quan trọng để tái tạo máu kinh. Sắt có nhiều trong thịt bò, gan động vật và rau dền. Vitamin E giúp cải thiện niêm mạc tử cung rất tốt. Bạn có thể tìm thấy nó trong hạnh nhân, bơ, hạt hướng dương. Kẽm giúp điều hòa nội tiết tố nữ estrogen ổn định. Kẽm dồi dào trong hàu, các loại hải sản vỏ cứng. Bạn nên hạn chế tối đa đồ ăn quá nhiều dầu mỡ. Đồ ăn nhanh làm tăng nguy cơ viêm nhiễm cơ thể. Việc uống đủ nước lọc mỗi ngày cũng rất cần thiết. Nước giúp đào thải độc tố ra ngoài dễ dàng hơn. Một cơ thể khỏe mạnh sẽ tự điều hòa kinh nguyệt tốt. Đừng chỉ ỷ lại vào các sản phẩm thảo dược.

Lối sống sinh hoạt khi bị trễ kinh

Thói quen sinh hoạt ảnh hưởng trực tiếp đến nội tiết tố. Thức khuya là kẻ thù số một của chu kỳ kinh nguyệt. Khi bạn thức khuya, hormone melatonin giảm sút nghiêm trọng. Kéo theo đó là sự xáo trộn toàn bộ hệ thống nội tiết. Hãy cố gắng đi ngủ trước mười một giờ đêm mỗi ngày. Giấc ngủ sâu giúp cơ thể tự phục hồi hiệu quả. Tập thể dục đều đặn giúp tăng cường lưu thông máu huyết. Máu được bơm đến tử cung và buồng trứng nhiều hơn. Bạn có thể chọn yoga, bơi lội hoặc đi bộ nhẹ nhàng. Tránh tập luyện quá sức gây suy kiệt thể lực trầm trọng. Stress tâm lý cũng phải được kiểm soát chặt chẽ hàng ngày. Đừng lạm dụng thức uống kích thích, nhiều người đã gặp tình trạng uống cà phê bị đau bụng khi căng thẳng. Hãy dành thời gian nghe nhạc, thiền định để thư giãn tâm trí. Mọi sự nỗ lực đều sẽ mang lại kết quả xứng đáng.

Phân biệt bế kinh và chậm kinh

Nhiều bạn thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm y khoa này. Chậm kinh là chu kỳ kéo dài hơn bình thường một chút. Thông thường là chậm từ vài ngày đến vài tuần. Còn bế kinh là tình trạng mất kinh hoàn toàn. Nếu quá ba tháng không có kinh thì gọi là bế kinh. Bế kinh nguy hiểm hơn chậm kinh rất nhiều lần. Nó cảnh báo hệ thống sinh sản đang gặp vấn đề lớn. Buồng trứng có thể đang suy yếu hoặc ngừng hoạt động. Nguyên nhân có thể do dính buồng tử cung sau nạo phá thai. Hoặc do u tuyến yên chèn ép tiết hormone. Chậm kinh đôi khi chỉ do bạn thay đổi môi trường sống. Nhưng bế kinh đòi hỏi can thiệp y tế chuyên sâu ngay. Bạn không thể tự chữa bế kinh bằng thảo dược tại nhà. Bác sĩ sẽ dùng hormone thay thế để tạo vòng kinh giả.

Vai trò của tâm lý trong điều trị rối loạn kinh nguyệt

Yếu tố tinh thần quyết định rất lớn đến sự hồi phục. Khi bạn quá lo lắng, tuyến thượng thận tiết nhiều cortisol. Cortisol cao sẽ ức chế vùng dưới đồi tiết hormone rụng trứng. Trục dưới đồi và tuyến yên là bộ não chỉ huy buồng trứng. Khi hệ thống này bị nhiễu loạn, kinh nguyệt sẽ dừng lại. Do đó, bạn càng mong ngóng thì kinh nguyệt càng bặt tăm. Mình luôn khuyên bệnh nhân phải giữ tâm trạng thật thoải mái. Bạn hãy coi chậm kinh là một tín hiệu cảnh báo nhỏ. Đừng trầm trọng hóa vấn đề lên mức tiêu cực. Nếu đã đi khám và loại trừ các bệnh lý nguy hiểm. Bạn chỉ cần thay đổi lối sống và thư giãn tinh thần. Có những bạn khi quên đi thì kinh nguyệt lại xuất hiện. Hãy yêu thương cơ thể mình đúng cách thay vì tạo áp lực.

Lưu ý khi mua và bảo quản tại nhà

Bạn nên ưu tiên mua sản phẩm ở những nhà thuốc uy tín. Hiện nay trên thị trường có nhiều dạng bào chế khác nhau. Bạn nhớ xem kỹ hạn sử dụng in trên bao bì. Đọc thật kỹ thành phần xem có chất gây dị ứng không. Sản phẩm cần bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát. Tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào hộp thuốc. Nhớ đậy kín nắp sau mỗi lần sử dụng xong. Nhiều nhà thuốc hiện nay quản lý hàng hóa bằng phần mềm. Việc làm website cho phòng khám nhà thuốc giúp họ vận hành chuyên nghiệp. Quản lý hạn sử dụng sản phẩm cũng chính xác hơn nhiều. Khách hàng sẽ yên tâm hơn khi mua sắm. Đừng vì ham đồ rẻ mà mua hàng trôi nổi trên mạng. Sức khỏe của bạn là tài sản vô giá nhất.

Đọc thêm:

Hỏi dược sĩ

Uống ích mẫu cùng lúc với vitamin E được không?

Bạn hoàn toàn có thể uống hai loại này trong cùng một ngày. Tuy nhiên, bạn nên uống cách nhau ít nhất hai giờ. Điều này giúp cơ thể hấp thu từng loại hợp lý nhất. Đừng uống chung một lúc sẽ làm giảm hiệu quả sinh học.

Dùng cao ích mẫu thay thế hoàn toàn thuốc nội tiết được không?

Tuyệt đối không được thay thế thuốc tây y. Sản phẩm thảo dược này chỉ hỗ trợ một phần rất nhỏ. Thuốc nội tiết do bác sĩ chuyên khoa kê đơn cực kỳ quan trọng. Bạn phải tuân thủ đúng phác đồ điều trị của bệnh viện.

Tại sao uống vào lại thấy đau bụng nhiều hơn?

Hoạt chất làm cơ trơn tử cung co bóp mạnh hơn bình thường. Việc này nhằm tống máu kinh ứ đọng ra ngoài nhanh hơn. Do đó, bạn sẽ cảm thấy đau bụng hơn chu kỳ trước. Nếu đau quá sức chịu đựng, hãy ngừng uống và đi khám ngay.

Nguồn tham khảo

  1. WHO monographs on selected medicinal plants
  2. ích mẫu Leonurus japonicus (Wikipedia)
  3. PubMed
  4. MedlinePlus Herbs and Supplements
DS. Lê Thu Hà

DS. Lê Thu Hà

Dược sĩ biên tập

Dược sĩ đại học, 12 năm đứng quầy tại hai nhà thuốc đạt chuẩn GPP ở quận Đống Đa và Cầu Giấy, Hà Nội; 3 năm phụ trách tư vấn dùng thuốc cho khách hàng lớn tuổi. Trên trang, chị phụ trách bài về cách dùng thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, vitamin và tương tác thường gặp; đồng thời đọc lại các bài dược liệu trước khi đăng. Chị không nhận tư vấn cá nhân qua trang.