Thuốc tránh thai khẩn cấp 72h: cách dùng đúng và tác dụng phụ

Chào bạn, mình là Dược sĩ Lê Thu Hà. Trong quá trình làm việc tại quầy thuốc, mình nhận được rất nhiều câu hỏi về thuốc tránh thai khẩn cấp 72h. Đây là giải pháp cứu cánh cho nhiều người khi quan hệ không dùng biện pháp bảo vệ. Tuy nhiên, nếu dùng sai cách, thuốc có thể gây nhiều hệ lụy cho sức khỏe sinh sản. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ cách dùng đúng, tác dụng phụ và những lưu ý quan trọng nhất.

Thuốc tránh thai khẩn cấp 72h là gì?

Thuốc tránh thai khẩn cấp là loại thuốc dùng sau khi quan hệ tình dục không an toàn. Mục đích là để ngăn ngừa mang thai ngoài ý muốn. Loại phổ biến nhất hiện nay chứa hoạt chất levonorgestrel hàm lượng 1,5mg. Thuốc được đóng gói dạng một viên duy nhất.

Thời gian vàng để uống thuốc là trong vòng 72 giờ (3 ngày) sau khi quan hệ. Bạn uống càng sớm thì hiệu quả càng cao. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thuốc không có tác dụng phá thai. Thuốc sẽ không hoạt động nếu bạn đã mang thai rồi.

Cơ chế hoạt động của levonorgestrel 1,5mg

Hoạt chất levonorgestrel là một loại hormone progestin tổng hợp. Thuốc có ba cơ chế chính để ngăn chặn quá trình thụ thai:

• Ngăn cản rụng trứng: Thuốc làm trì hoãn hoặc ngừng quá trình giải phóng trứng từ buồng trứng.
• Ngăn cản thụ tinh: Làm đặc chất nhầy ở cổ tử cung. Điều này khiến tinh trùng khó di chuyển vào gặp trứng.
• Ngăn cản làm tổ: Làm biến đổi lớp niêm mạc tử cung. Trứng đã thụ tinh sẽ không thể bám vào tử cung để phát triển.

Nghiên cứu lâm sàng cho thấy, hiệu quả của thuốc giảm dần theo thời gian. Nếu uống trong 24 giờ đầu, hiệu quả lên tới 95%. Uống trong vòng 25 đến 48 giờ, hiệu quả giảm còn 85%. Uống từ 49 đến 72 giờ, hiệu quả chỉ còn 58%.

Cách dùng thuốc tránh thai khẩn cấp 72h hiệu quả nhất

Để đạt hiệu quả tối đa, bạn cần uống thuốc đúng thời điểm. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết theo tài liệu của MedlinePlus:

• Liều dùng: Uống một viên duy nhất (hàm lượng 1,5mg) ngay khi có thể.
• Thời gian uống: Nên trong vòng 12 giờ đầu. Hạn chót là 72 giờ sau khi quan hệ không bảo vệ.
• Cách uống: Uống nguyên viên với một ly nước lọc. Bạn có thể uống lúc no hoặc lúc đói.

Nếu bạn bị nôn trong vòng 2 giờ sau khi uống thuốc, bạn phải uống lại một viên khác ngay lập tức. Thuốc cũ đã bị tống ra ngoài và chưa kịp hấp thu.

Một ví dụ thực tế tại nhà thuốc: Có bạn sinh viên đến mua thuốc sau 3 ngày quan hệ. Bạn ấy thắc mắc sao tháng sau lại chậm kinh rồi thử thai lên hai vạch. Lý do chính là vì uống thuốc quá sát mốc 72 giờ. Khi đó hiệu quả ngừa thai đã giảm đi rất nhiều.

Tác dụng phụ thường gặp và cách xử trí

Dùng thuốc nội tiết liều cao chắc chắn sẽ gây ra một số tác dụng phụ. Bạn không cần quá lo lắng vì chúng thường tự hết sau vài ngày.

Tác dụng phụ	Tần suất	Cách xử trí
Buồn nôn, nôn mửa	Rất phổ biến	Ăn nhẹ trước khi uống thuốc. Nếu nôn trong 2h, uống bù viên khác.
Rối loạn kinh nguyệt	Phổ biến	Kinh nguyệt có thể đến sớm hoặc muộn hơn. Thường tự ổn định vào chu kỳ sau.
Chảy máu âm đạo bất thường	Thỉnh thoảng	Dùng băng vệ sinh. Nếu chảy máu nhiều hoặc kéo dài, cần đi khám.
Đau bụng dưới, mệt mỏi	Phổ biến	Nghỉ ngơi, chườm ấm bụng. Tránh làm việc nặng nhọc.
Căng tức ngực, đau đầu	Ít gặp	Có thể dùng thuốc giảm đau thông thường nếu đau nhiều.

Rối loạn kinh là tình trạng hay gặp nhất. Bạn có thể bị trễ kinh khoảng 5 đến 7 ngày. Nếu trễ kinh quá một tuần, bạn nên mua que thử thai để kiểm tra.

Ai không nên dùng

Dù là thuốc không kê đơn, nhưng không phải ai cũng dùng được. Bạn không nên tự ý dùng thuốc tránh thai khẩn cấp 72h nếu thuộc các trường hợp sau:

• Người đã xác định là mang thai hoặc nghi ngờ có thai. Thuốc không có tác dụng phá thai.
• Người bị dị ứng với levonorgestrel hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.
• Phụ nữ có tiền sử hoặc đang bị chảy máu âm đạo bất thường chưa rõ nguyên nhân.
• Người mắc bệnh gan nặng hoặc có khối u ở gan.
• Người có tiền sử mắc các bệnh về huyết khối, tai biến mạch máu não.
• Phụ nữ đang cho con bú: Levonorgestrel có thể tiết qua sữa mẹ. Nếu bắt buộc dùng, nên vắt bỏ sữa trong 24 giờ sau khi uống.

Tương tác thuốc cần lưu ý

Một số loại thuốc tây có thể làm giảm tác dụng của viên tránh thai khẩn cấp. Bạn cần báo cho dược sĩ nếu đang dùng các thuốc sau:

• Thuốc điều trị lao (như rifampicin).
• Thuốc chống động kinh (phenytoin, carbamazepin, barbiturat).
• Thuốc điều trị nấm (griseofulvin).
• Thuốc kháng virus HIV (ritonavir).
• Các loại thảo dược chứa St. John’s wort (cây cỏ xuyên thủng).

Khi nào phải đi khám

Nhiều bạn có thói quen tự theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, có những dấu hiệu nguy hiểm mà bạn không được chủ quan.

• Trễ kinh quá 7 ngày so với ngày hành kinh dự kiến. Bạn có nguy cơ mang thai.
• Đau bụng dưới dữ dội, kèm theo buồn nôn hoặc ngất xỉu. Đây có thể là dấu hiệu thai ngoài tử cung.
• Chảy máu âm đạo nhiều, kéo dài trên vài ngày mà không giảm.
• Ngứa, phát ban, khó thở sau khi uống thuốc. Đây là dấu hiệu dị ứng nghiêm trọng.

Lưu ý mua thuốc và bảo quản

Bạn có thể dễ dàng mua thuốc tại các nhà thuốc trên toàn quốc. Đa phần các nhà thuốc lớn, hiện đại luôn bảo đảm chất lượng thuốc hợp lý nhất. Họ áp dụng các hệ thống quản lý chuyên nghiệp, thậm chí nhiều đơn vị được thiết kế web và phần mềm bởi mona.media giúp việc quản lý lô, hạn sử dụng chính xác tuyệt đối. Bạn hoàn toàn yên tâm về nguồn gốc thuốc.

Khi mang thuốc về, hãy bảo quản ở nơi khô ráo. Nhiệt độ phòng dưới 30 độ C. Tránh ánh nắng trực tiếp. Không để thuốc trong nhà tắm vì độ ẩm cao sẽ làm hỏng thuốc. Và nhớ để xa tầm tay trẻ em.

Mình luôn khuyên các bạn hãy coi đây là biện pháp cuối cùng. Không dùng thay thế cho các biện pháp phòng ngừa thai thường xuyên như bao cao su hay viên uống hàng ngày. Việc lạm dụng quá 2 lần trong 1 tháng sẽ gây hại nghiêm trọng đến buồng trứng.

Đọc thêm:

• Bệnh thường gặp
• Uống ích mẫu bao lâu thì có kinh và khi nào phải đi khám
• Nghiên cứu dược liệu

Hỏi dược sĩ

Thuốc tránh thai khẩn cấp 72h uống lúc no hay đói?

Bạn có thể uống thuốc lúc no hoặc đói đều được. Thức ăn không ảnh hưởng đến sự hấp thu của levonorgestrel. Tuy nhiên, để giảm cảm giác buồn nôn, bạn nên ăn nhẹ trước khi uống một chút. Nếu bụng quá trống rỗng, tỷ lệ bị nôn sẽ cao hơn rất nhiều.

Uống 2 viên tránh thai khẩn cấp trong 1 tháng có sao không?

Bạn không nên dùng quá 2 lần trong một tháng. Dùng liên tục nội tiết liều cao sẽ làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt nghiêm trọng. Nó cũng tăng nguy cơ rong kinh, mệt mỏi và làm mỏng niêm mạc tử cung. Hãy chuyển sang dùng bao cao su hoặc thuốc hằng ngày để bảo vệ sức khoẻ nhé.

Sau khi uống thuốc bao lâu thì quan hệ lại được?

Thuốc chỉ có tác dụng bảo vệ cho lần quan hệ trước đó. Nếu bạn tiếp tục quan hệ không bảo vệ sau khi uống thuốc, nguy cơ mang thai vẫn rất cao. Bạn bắt buộc phải dùng bao cao su cho những lần quan hệ tiếp theo. Hãy đợi đến khi chu kỳ kinh nguyệt mới bắt đầu mới tính là an toàn hoàn toàn.