Đến nội dung chính
Dược Liệu Việtdo dược sĩ biên soạn
Tìm kiếm

Thông tin tham khảo do dược sĩ biên soạn và đọc lại, có nguồn kiểm chứng, không thay thế tư vấn y tế trực tiếp.

Dược liệu

Top 5 lưu ý về thực phẩm bảo vệ sức khoẻ trước khi chọn mua

Top 5 lưu ý về thực phẩm bảo vệ sức khoẻ dưới đây là điều mình muốn bạn nắm trước khi quyết định mua. Nhiều người nghe quảng cáo hoặc lời người bán giới thiệu, dùng một thời gian không thấy thay đổi rồi kết luận sản phẩm vô dụng. Mình là dược sĩ làm việc tại quầy nhà thuốc và gặp chuyện này khá thường xuyên. Phần lớn không phải vì sản phẩm kém, mà vì chọn sai ngay từ đầu. Dưới đây là 5 điểm thiết thực, kèm kinh nghiệm mình đúc kết từ nhiều năm đứng quầy.

Vì sao nhiều người mua thực phẩm bảo vệ sức khoẻ rồi vẫn thất vọng

Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ là sản phẩm hỗ trợ dinh dưỡng, không phải thuốc. Nó bổ sung những chất cơ thể đang thiếu chứ không có tác dụng chữa bệnh. Thế nhưng nhiều người mua vì những lời hứa kiểu uống vào là hết mệt mỏi, hết đau nhức. Khi không thấy thay đổi như kỳ vọng, họ dễ thất vọng và bỏ cuộc.

Tình huống mình gặp nhiều nhất là người mua theo lời bạn bè giới thiệu, hoặc nghe người bán nói “uống cái này là khoẻ”. Họ thường không hỏi kỹ về đối tượng sử dụng, không đọc nhãn và còn tự tăng liều. Cách làm này gần như chắc chắn dẫn đến thất vọng, đôi khi còn gây hại.

Bạn cần nhớ ngay từ đầu rằng thực phẩm bảo vệ sức khoẻ khác thuốc và không dùng để điều trị bệnh. Hiểu đúng bản chất này, bạn sẽ đặt kỳ vọng hợp lý hơn.

Lưu ý 1: Kiểm tra số đăng ký và nguồn gốc sản phẩm

Bước đầu tiên cũng là bước nhiều người bỏ qua nhất. Sản phẩm hợp pháp phải có số tiếp nhận hoặc số đăng ký do cơ quan quản lý cấp, được ghi rõ trên nhãn. Bạn có thể tra cứu số này trên cổng thông tin của Cục An toàn thực phẩm để xác nhận.

Khi mua qua mạng xã hội, hãy đặc biệt cẩn thận vì không ít sản phẩm chỉ có hình ảnh bắt mắt mà không kèm số nào. Số đăng ký chỉ là điều kiện tối thiểu. Bạn nên kiểm tra nhà sản xuất có địa chỉ rõ ràng không và thông tin trên nhãn có khớp với trang bán hàng hay không. Nếu lệch nhau, hãy dừng lại và hỏi thêm trước khi chuyển khoản.

Lưu ý 2: Đọc đúng thành phần và hàm lượng trên nhãn

Một nhãn đầy đủ phải ghi rõ tên hoạt chất, hàm lượng trên mỗi đơn vị dùng và tỷ lệ so với nhu cầu khuyến nghị hằng ngày. Con số %NRV là phần trăm nhu cầu khuyến nghị mỗi ngày, nhờ đó bạn biết một viên bổ sung được bao nhiêu so với lượng cơ thể thực sự cần.

Cách đọc này đặc biệt hữu ích khi bạn muốn bổ sung vi chất như vitamin nhóm B, vitamin C hay kẽm. Hàm lượng cao không đồng nghĩa với hiệu quả cao hơn. Nếu chế độ ăn đã đủ chất, uống thêm chỉ làm tăng gánh nặng cho gan và thận. Với vi chất tan trong dầu, lượng dư còn có thể tích tụ và gây hại lâu dài.

Lưu ý 3: Xác định đúng đối tượng sử dụng

Nhãn thường ghi rõ đối tượng phù hợp như người lớn, trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc người cao tuổi. Đừng bỏ qua dòng này. Sản phẩm phù hợp với người lớn chưa chắc đã phù hợp với trẻ nhỏ, và liều dành cho người khoẻ mạnh không áp dụng được cho người già hay người có bệnh nền.

Nếu gia đình bạn có trẻ nhỏ, người cao tuổi, người đang mang thai hoặc cho con bú, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng. Đừng suy luận rằng bạn mình uống được thì mình cũng uống được, vì cơ địa, tình trạng sức khoẻ và thuốc đang dùng đều ảnh hưởng đến độ an toàn.

Lưu ý 4: Không dùng thay thế thuốc điều trị, kể cả khi đang uống thuốc

Đây là lỗi nguy hiểm nhất mình thường gặp. Có người bệnh tim mạch hoặc tiểu đường tự ý ngừng thuốc kê đơn để chuyển sang thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, vì tin quảng cáo “tự nhiên, không tác dụng phụ”. Việc này có thể khiến bệnh nặng thêm. Theo kinh nghiệm của mình, người bệnh thường chỉ nhận ra sai lầm khi triệu chứng đã trở nặng.

Hãy cảnh giác với sản phẩm quảng cáo chữa bệnh, hứa khỏi bệnh hoặc ghi “đặc trị”. Một số sản phẩm còn có thể tương tác với thuốc đang dùng, chẳng hạn làm thay đổi cách thuốc được hấp thu hoặc chuyển hoá. Nếu bạn đang uống thuốc đều đặn, hãy hỏi dược sĩ trước khi kết hợp.

Lưu ý 5: Theo dõi phản ứng và kiểm tra hạn dùng

Khi bắt đầu dùng sản phẩm mới, hãy để ý xem cơ thể có biểu hiện bất thường không. Các dấu hiệu thường gặp gồm nổi mẩn, ngứa, buồn nôn, đau bụng hoặc mệt mỏi kéo dài. Đôi khi phải vài ngày sau phản ứng mới rõ.

Khi có dấu hiệu bất thường, đừng cố uống tiếp với suy nghĩ chắc sẽ quen. Hãy ngừng sản phẩm và theo dõi thêm. Nếu triệu chứng nặng hoặc kéo dài, bạn nên đi khám. Nổi mẩn kèm sưng môi, mặt hoặc khó thở là dấu hiệu cần cấp cứu ngay.

Ngoài ra, hãy kiểm tra hạn dùng và cách bảo quản. Sản phẩm hết hạn, hoặc để nơi nóng ẩm và tiếp xúc ánh sáng, có thể biến chất và không còn đảm bảo chất lượng như nhãn ghi.

Ví dụ minh hoạ: chọn vitamin nhóm B cho người làm văn phòng

Tình huống dưới đây mang tính minh hoạ để bạn hình dung cách áp dụng 5 điểm trên, không phải một ca bệnh cụ thể. Giả sử một nhân viên văn phòng mệt mỏi suốt mấy tháng và muốn bổ sung vitamin nhóm B. Anh ấy định mua ngay hộp giá cao vì quảng cáo hứa tỉnh táo cả ngày. Dược sĩ thường hỏi trước vài câu: nhãn có số đăng ký không, hàm lượng so với nhu cầu là bao nhiêu, và người đó có đang uống thuốc gì không.

Khi cùng đọc nhãn, có thể thấy hộp đó có hàm lượng vượt xa nhu cầu hằng ngày. Dược sĩ có thể gợi ý sản phẩm có %NRV vừa phải và hướng dẫn cách dùng rõ ràng. Tuy vậy, mệt kéo dài có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, không chỉ đơn giản là thiếu vitamin. Nếu không cải thiện, bạn cần đi khám.

Chi phí và cách mua hợp lý

Đừng chọn theo giá rẻ bất thường, vì giá quá thấp so với mặt bằng chung thường đi kèm nguồn gốc không rõ ràng. Giá cao cũng không đảm bảo chất lượng tốt hơn. Giá và chính sách bán thay đổi theo thời điểm, nên bạn cần tự kiểm tra thực tế trước khi mua.

Mình khuyên ưu tiên mua tại nhà thuốc đạt chuẩn GPP hoặc kênh phân phối chính thức, nơi có người tư vấn và bạn có thể kiểm tra sản phẩm trước khi thanh toán. Khi mua qua mạng, hãy tham khảo thêm cẩm nang hướng dẫn cách chọn mua thực phẩm chức năng chính hãng an toàn. Nếu cần thêm thông tin để so sánh, bạn có thể tham khảo MONA Mail.

Lưu ý về thời điểm và cách dùng

Nhiều người không biết nên uống sản phẩm trước hay sau bữa ăn. Với một số vi chất, uống cùng bữa giúp hấp thu tốt hơn, còn loại khác nên uống khi bụng đói. Bạn có thể đọc thêm giải đáp về thực phẩm chức năng uống trước hay sau ăn.

Với phụ nữ mang thai, việc chọn sản phẩm cần cẩn trọng hơn nhiều. Bạn nên đọc thực phẩm chức năng nào an toàn cho phụ nữ mang thai và vẫn nên hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu.

Câu hỏi thường gặp

Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ có thay thế được thuốc không?

Không. Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ chỉ hỗ trợ dinh dưỡng và không có tác dụng điều trị bệnh. Nếu bạn đang dùng thuốc kê đơn, đừng tự ý ngừng để chuyển sang sản phẩm này.

Làm sao biết sản phẩm có số đăng ký hợp lệ?

Bạn xem số trên nhãn rồi tra cứu trên cổng thông tin của cơ quan quản lý. Nếu không tìm thấy số, hoặc thông tin không khớp, hãy cân nhắc không mua.

Phụ nữ mang thai có nên dùng thực phẩm bảo vệ sức khoẻ không?

Nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước. Một số vi chất cần liều phù hợp riêng cho thai kỳ, dùng tuỳ tiện có thể không tốt cho mẹ và bé.

Dùng nhiều loại cùng lúc có an toàn không?

Không nên dùng nhiều loại cùng lúc nếu chưa rõ thành phần, vì có thể trùng hoạt chất và dẫn đến thừa liều. Hãy kiểm tra với dược sĩ trước khi kết hợp, nhất là khi đang uống thuốc.

Khi nào cần ngừng dùng và đi khám?

Khi có nổi mẩn, khó thở, sưng, nôn kéo dài, hoặc triệu chứng không cải thiện sau một thời gian dùng, bạn nên ngừng sản phẩm và đi khám. Đừng chờ đến khi nặng mới đi.

Bài viết này mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Thông tin sản phẩm và giá có thể thay đổi, bạn nên đối chiếu với nhãn và nơi bán thực tế.

Nếu bạn đang phân vân giữa nhiều sản phẩm, hãy mang nhãn đến hỏi dược sĩ trước khi quyết định. Đôi khi chỉ cần đọc kỹ dòng đối tượng sử dụng cũng đủ tránh một lựa chọn sai.

Để tìm hiểu thêm về bảo quản, bạn có thể đọc hạn sử dụng thực phẩm chức năng đã mở nắp.

DS. Lê Thu Hà

DS. Lê Thu Hà

Dược sĩ biên tập

Dược sĩ đại học, 12 năm đứng quầy tại hai nhà thuốc đạt chuẩn GPP ở quận Đống Đa và Cầu Giấy, Hà Nội; 3 năm phụ trách tư vấn dùng thuốc cho khách hàng lớn tuổi. Trên trang, chị phụ trách bài về cách dùng thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, vitamin và tương tác thường gặp; đồng thời đọc lại các bài dược liệu trước khi đăng. Chị không nhận tư vấn cá nhân qua trang.