Dược Thái Minh

Tư vấn ngay: 1800 1032 (Miễn cước)

0

Giỏ hàng

Giỏ hàng của bạn đang trống

Cây dành dành và top 7+ bài thuốc chữa bệnh hiệu quả tham khảo ngay!

Thẩm định bởi:

Dược sĩ Nguyễn Mạnh Chiến

Chuyên khoa: Dược lâm sàng

Cây dành dành từ lâu được biết tới là loại cây cảnh quen thuộc, tuy nhiên ít ai biết rằng nó còn là dược liệu quý với hàng loạt công dụng chữa bệnh khác nhau có thể kể tới như chữa đau mắt, viêm gan, bí tiểu….Để hiểu hơn rõ hơn về công dụng cũng như bài thuốc chữa bệnh từ loại thảo dược này hãy tìm theo dõi những thông tin có trong bài chia sẻ dưới đây. 

Cây dành dành mang đến nhiều lợi ích chữa bệnh khác nhau 

Tìm hiểu thông tin chung về cây dành dành 

Tên thường gọi: dành dành 

Tên gọi khác trong dân gian: chi tử, thủy hoàng chi, mác làng cương (tên gọi của người Tày). 

Tên khoa học: Gardenia jasminoides Ellis, họ Rubiaceae. 

Đặc điểm 

  • Là cây thân nhỏ, chiều cao trung bình từ 1m - 2m, thân cây thẳng có phân thành nhiều nhánh.  
  • Lá màu xanh đậm, hình bầu dục mọc đối nhau, mặt dưới lá hơi bóng có màu nhạt hơn. 
  • Hoa dành dành màu trắng mọc nhiều ở đầu cành. Khi sắp tàn hoa sẽ chuyển sang màu vàng nhạt. 
  • Quả màu vàng hình bầu dục, dài trung bình 3cm, bên trong thịt quả có nhiều hạt, vị đắng. 

Phân bố 

Cây mọc nhiều ở vùng ẩm ướt gần nơi ao nước, sông hồ. Ở Việt Nam nó chủ yếu mọc nhiều ở khu vực Nam Bộ. Bên cạnh đó, ngoài việc để chữa bệnh cây còn được trồng với mục đích làm cây cảnh. 

> Xem thêm: Cây ngưu tất

Bộ phận sử dụng 

Rễ, quả, lá là bộ phận được sử dụng nhiều nhất của cây. Thông thường mùa thu hái quả sẽ bắt đầu vào tháng 8 hoặc tháng 10 hàng năm còn rễ và lá cây có thể thu hái quanh năm. 

  • Phần lá sau khi thu hoạch người ta thường rửa sạch sau đó sử dụng trực tiếp. Tương tự rễ cũng được rửa sạch, thái thành từng lát mỏng sau đó phơi khô để dùng làm thuốc. 
  • Quả dành dành khi chín sẽ được thu hái xuống sau đó phơi khô hoặc sấy khô để dùng làm thuốc với tên gọi là chi tử. Để sử dụng thành dược liệu bạn có thể bào chế theo 1 trong 2 cách sau: 
    • Cách bào chế chi tử khi sao vàng: bóc vỏ bên ngoài lấy hạt bên trong tiếp theo sao trên lửa vừa cho tới khi hạt chuyển sang màu vàng nâu là có thể dùng. 
    • Tiêu chi tử: bóc sạch vỏ, lấy hạt đem sấy khô rồi sao tiếp trên chảo khi thấy vỏ ngoài hạt vàng xém, bẻ ra bên trong hạt màu hơi thẫm thì tắt bếp để nguội. 

Lưu ý: nên bảo quản dược liệu sau khi điều chế ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh để ẩm mốc gây hại đến sức khỏe.  

Dành dành là thảo dược được sử dụng phổ biến trong cả đông y và y học hiện đại 

Thành phần hóa học  

Theo nghiên cứu dược học, trong thành phần của cây dành dành có chứa nhiều hoạt chất quý, cụ thể: 

  • Lá cây chứa hợp chất có công dụng diệt nấm 
  • Hoa dành dành có chứa acid gardenolic B và acid gardenic. 
  • Quả có chứa gacdenin (đây là loại glucozit màu vàng) cùng với đó là một số chất khác như: gardenosid, geniposidic acid gardenin, geniposid, n-crocetin, shanzhisid, scandosid methyl ester, shanzhisid, crocin-l.
  • Ngoài ra trong dược liệu này còn chứa pectin, tannin, tinh dầu. 

Cây dành dành có tác dụng gì?

Theo y học hiện đại

Theo nghiên cứu dược lý từ trước đó cây thuốc dành dành mang đến nhiều lợi ích tốt cho sức khỏe nổi bật có thể kể đến như: 

  • Tác dụng cầm máu: khi quả dành dành đốt cháy thành than có thể giúp cầm máu tức thì và hiệu quả. 
  • Tác dụng lợi mật: dịch chiết trực tiếp từ quả dành dành mang đến hiệu quả trong việc làm tăng co bóp túi mật từ đó làm tăng hoạt động tăng tiết mật. 
  • Kháng khuẩn: nước sắc từ thảo dược này có thể hỗ trợ ức chế vi khuẩn tụ cầu vàng, trực khuẩn mủ xanh và trực khuẩn lỵ. 
  • Ổn định huyết áp  
  • Ức chế tế bào ung thư
  • Giúp ức chế trung khu sinh nhiệt
  • Hỗ trợ chữa bong gân, đau chân do gãy xương 
  • Chữa viêm gan, vàng da, đau mắt…. 

> Đọc thêm: Cây thuốc nam trị tiểu đường hiệu quả

Theo y học cổ truyền 

Ngoài ra theo y học cổ truyền cây dành dành nổi bật với tính hàn, vị đắng quy vào kinh phế, tâm, tam tiêu: 

  • Quả dành dành mang đến công dụng thanh nhiệt, cầm máu, lợi tiểu, tá hỏa 
  • Cây dành dành trong đông y thường chủ trị chứng đi ngoài ra máu, chảy máu cam, mất ngủ, thổ huyết, tâm phiền rạo rực, hoàng đản hoặc bệnh liên quan đến hệ tiết niệu. 

Cây dành dành trị bệnh gì? 

Bài thuốc chữa nôn ra máu, chảy máu cam 

Nguyên liệu cần chuẩn bị: 

  • 16g dành dành 
  • 20 bạch mao căn 
  • Tri mẫu, hoàng cầm, xích thược, trắc bách diệp mỗi loại 12g 
  • 8g cát cánh 
  • 4g cam thảo. 

Cách thực hiện đơn giản người bệnh chỉ cần rửa sạch các vị thuốc sau đó sắc lấy nước uống hàng ngày. Mỗi ngày 1 thang để bệnh sớm được cải thiện. 

Bài thuốc chữa bệnh nhiễm trùng, sốt, khó chịu trong người

Chuẩn bị: 

  • 12g quả dành dành 
  • 40 - 60g hoàng kỳ
  • Liên kiểu, sinh địa mỗi thứ 20g 
  • Xích thược, phòng phong, hoàng bá, cam thảo mỗi vj 12g 

Sắc thuốc lấy nước uống, uống thuốc khi còn nóng và uống hết thuốc trong ngày không để thuốc qua đêm. 

Bài thuốc chữa đau mắt đỏ 

Cần dùng một vài lá dành dành tươi. Sau đó rửa sạch lá rồi tráng lại với nước sôi để loại bỏ vi khuẩn và bụi bẩn còn bám lại trên lá. Cuối cùng giã nát lá, cho phần lá thuốc vừa dã vào miếng gạc mỏng rồi đắp lên vị trí mắt bị đau. 

Lưu ý: bài thuốc này người bệnh cần rửa sạch lá để hạn chế gây viêm nhiễm ngược. 

Bài thuốc chữa nóng dạ dày 

Chuẩn bị: 8 - 9 quả dành dành tươi 

Cách thực hiện: 

  • Sao quả dành dành cho tới khi quả chuyển sang màu đen. Sắc quả với nước lấy thuốc uống trong ngày. 
  • Người bệnh có thể sắc thuốc kết hợp với gừng tươi để hiệu quả chữa bệnh phát huy tốt hơn. 

> Đọc thêm: Cây hoàng bá chữa bệnh gì

Bài thuốc chữa sỏi tiết niệu, tiểu són, tiểu bí 

Chuẩn bị: Rễ dành dành, kim tiền thảo, lá mã đề mỗi loại 12g 

Cách thực hiện: 

  • Rửa sạch nguyên liệu, sau đó sắc lấy thuốc uống hàng ngày. 
  • Mỗi ngày sắc 1 thang, áp dụng theo liệu trình cho tới khi thấy bệnh cải thiện (mỗi liệu trình kéo dài 10 ngày). 

Hỗ trợ cải thiện chứng tiểu bí, tiểu rắt an toàn hiệu quả ngay tại nhà 

Bài thuốc đắp cho người bị bong gân, đau nhức xương khớp 

Chuẩn bị: quả dành dành (số lượng tùy vào nhu cầu sử dụng). 

Cách thực hiện: 

  • Dã nát nguyên liệu vừa chuẩn bị rồi tán thành bột mịn. Thêm nước trộn với bột để tạo thành hỗn hợp sền sệt. 
  • Thêm vài giọt rượu trắng vào hỗn hợp thuốc, trộn đều sau đó đắp lên vùng bị bong gân, đau nhức. Mỗi ngày đắp 1 lần để sớm cải thiện tình trạng. 

Bài thuốc hỗ trợ điều trị vàng mắt, vàng da, viêm gan 

Chuẩn bị: 

  • 12g dành dành 
  • 24g nhân trần + thêm chút đường trắng 

Cách thực hiện: 

  • Sắc thuốc với 600ml nước lọc, đun trên lửa vừa cho tới khi thuốc cạn còn 100ml thêm đường khuấy đều. 
  • Chia thuốc thành 3 lần uống mỗi ngày. 

Bài thuốc hỗ trợ điều trị tiểu ra máu 

Chuẩn bị: 30 - 50g quả dành dành tươi thái ngang rồi sắc lấy nước uống mỗi ngày. Duy trì thực hiện trong vài tuần sẽ thấy bệnh cải thiện rõ rệt. 

Lưu ý khi sử dụng 

Là dược liệu chữa nhiều bệnh tuy nhiên nó vẫn có thể gây tác dụng phụ nếu sử dụng sai cách, do đó trong quá trình sử dụng người bệnh cần lưu ý một vài vấn đề sau: 

  • Không tự ý điều trị bệnh bằng cây dành dành và không tự ý kết hợp dành dành với các loại thuốc tân dược khác khi chưa có sự đồng ý từ bác sĩ. 
  • Cẩn trọng khi dùng với phụ nữ mang thai và trẻ em. 
  • Tham khảo ý kiến lương y trước khi có ý định chữa bệnh bằng cây dành dành để được tư vấn về liều lượng phù hợp. 
  • Tuyệt đối không dùng dược liệu này khi đang bị tiêu chảy hoặc người có tỳ vị hư hàn. 

Có thể thấy cây dành dành là dược liệu mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên không giống với thuốc tây y, các bài thuốc từ đông y từ cây thuốc này thường mang lại hiệu quả chậm hơn do đó đòi hỏi sự kiên trì từ người bệnh. Bên cạnh đó, kết quả chữa bệnh còn phụ thuộc vào cơ địa của từng người, nếu thấy dị ứng trong thời gian sử dụng người bệnh nên dừng thuốc đến bác sĩ kiểm tra kịp thời tránh để tình trạng kéo dài sẽ khiến bệnh thêm nặng hơn. 

Trên đây là những thông tin mà Dược phẩm Thái Minh muốn chia sẻ đến bạn đọc, hy vọng những thông tin này hữu ích đối với bạn. Cảm ơn bạn đã đón đọc, chúc các bạn sức khỏe!

Cập nhật lúc: 2024/03/29